Trouwde Spring in 't Veld maar met Vroeg in de Wei!

C.E.G. ten Houte de Lange en A.D. de Jonge: Het dubbele namen boek. Balans, 331 blz. € 39,50

C.E.G. ten Houte de Lange en A.D. de Jonge: Het dubbele namen boek. Balans, 331 blz. € 39,50

Dubbele namen zijn opvallend, verwarrend, opschepperig, grappig.

Een dubbele naam hebben is handig omdat iedereen met diezelfde naam familie van je is. Zweden die Larssen heten mogen gratis een andere achternaam kiezen. Zouden wij aan Jansen en De Vries ook moeten gunnen. Nu moet je Piel of Kloot, Poepjes of Sukkel heten.

Een dubbele naam dragen is vervelend. Niet alleen op vliegvelden, maar vooral omdat velen menen dat die lange naam op adel wijst, hetgeen afgunst, ontzag, haat, en lachlust opwekt. Best mogelijk dat sommige dubbele-naamdragers zich hooghartig aanstellen, maar dat kan je ook doen als je Oranje of Cruyff heet .

De meeste dubbele namen ontstaan om een moeder of echtgenote te herdenken, of de plaats, het huis of de boerderij waar je familie vandaan kwam. In Spanje zet je de naam van je vader en moeder achter elkaar, en in Portugal die van je moeder en vader. In Nederland moet er een koninklijk besluit komen om dubbele namen goed te keuren. Zo is de naam Douwes Dekker pas officieel geworden in 1891, toen Multatuli al vier jaar dood was.

Nog nooit heb ik een boek over de dubbele naam in Nederland gezien. En uit de literatuurlijst bij het boek van de Lange en de Jonge (zij raden aan om de lidwoordjes voor achternamen niet kapitaal te zetten) blijkt dat zo'n boek ook niet bestond. Natuurlijk bestaat het grootste deel van het boek uit de opsomming van de tienduizend echte dubbele namen zoals Smit Duyzentkunst, toponomische namen zoals Van Dam van Isselt en boerderijnamen zoals Klein Leugeman. Raadsels blijven achternamen als Spring in 't Veld en Vroeg in de Wei. O, trouwde er maar een meisje Spring in 't Veld met een jongen Vroeg in de Wei!

Latijnse namen, waarover het boek ook gaat, hoeven niet dubbel te zijn. Wie Faber of Couperus heet wordt niet uitgelachen en Handwerker of Kuiper genoemd. Namen van politici als Winsemius en Toxopeus blijven goed in het geheugen hangen. Toxopeus is trouwens Grieks voor bogenmaker, en Winsemius’ voorvader was dominee in het Friese Winsem.

De lange lijst dubbele namen biedt veel genoegen. Tittelbach van Tijgersburg, Von Nevenzwim Windschlag, Too Wsi, Battaglia de Sopiamonte el Pento Alto, Franse Storm en Natte Kaas, die namen winnen het van Jansen van Galen, Müller Lehning en Koning Knars. Waarschuw al deze negen families dat hun dubbele naam nog niet koninklijk goedgekeurd is. De naam Wisse Smit stond in geen enkele lijst. Ach, onze laatste twee koninginnen hebben ook zomaar de naam heurer moeders aangenomen.