Oranje tegen Blauw

Drie jonge historici trokken deze zomer door Europa op zoek naar de oostgrens van het continent. In een serie reisverhalen proberen Marc Hannemann, Sjoerd Keulen en Ronald Kroeze te ontdekken wat Europa nu eigenlijk is. Aflevering 10: Kiev.

Terwijl de nachttrein uit Minsk de Dnjepr oversteekt, de rivier die dwars door de stad loopt, worden we verwelkomd door het enorme Rodina Mat (moeder van het volk) standbeeld, en een verzengende hitte. De hoofdstad van Oekraïne bestaat uit een eindeloze, anarchistische wirwar van flats en kantoorpanden. Ertussen ligt het Onafhankelijkheidsplein, dat in 2004 het epicentrum vormde van de Oranjerevolutie. Ook nu staat het weer vol met tenten en vlaggen.

Dat we midden in een politieke omwenteling zitten, bevestigen Taras en zijn vriendin Ira. Hij, directeur van een cultuurstichting die het Oekraïense bewustzijn moet bevorderen – zij, studente journalistiek. „Over de meeste revoluties lees je alleen maar in geschiedenisboeken”, aldus Ira. „Maar hier verandert er écht wat, het is heel bijzonder er bij te zijn.” In 2004 hebben beiden op Joesjtsjenko gestemd, hem vinden ze democratischer. Maar Ira’s vader stemt op tegenhanger Janoekovitsj. „Hij vindt dat Janoekvitsj voor stabiliteit zorgt. We discussiëren er vaak over, mijn moeder stemt ook Joesjtsjenko.” Taras, zelf een West-Oekraïner maar woonachtig in het oostelijke Charkov, stemde in 2004 ook Oranje. Veel van zijn vrienden in Charkov kozen echter voor Blauw. „Nu hoor ik vaak dat ze dat zeker niet opnieuw zullen doen. Ze zijn teleurgesteld.” Ondanks de teleurstelling leeft politiek in Oekraïne, want iedereen wil zijn mening geven.

Dat blijkt ook de volgende dag, als we Viktor Mitskevitsj ontmoeten. Hij is directeur van een werkplaats voor DAF-trucks, zo’n twintig kilometer buiten Kiev. „Eigenlijk is het land een grote puinhoop. Niemand weet meer wie waar voor staat. En ach, die tenten die er nu staan, dat is zo anders dan in 2004. Mensen worden betaald. Ze krijgen een magere 15 euro per dag – daarvoor gaan werklozen en arme jongeren er wel zitten.

Er is veel veranderd in zestien jaar, ook voor Viktor persoonlijk. „In december 1991 hadden we een referendum of Oekraïne zelfstandig moest worden, of tot de Sovjet-Unie moest blijven behoren. Ik stemde toen voor dat laatste, we hadden er immers altijd bij gehoord. Nu ben ik een echte Oekraïner.”

De volgende ochtend, vlak voor vertrek, horen we dat er een oplossing is gevonden: nieuwe verkiezingen zijn uitgeschreven voor 30 september. Op hetzelfde moment komt de broeierige atmosfeer tot ontlading. Een heftige onweersbui spoelt de straten en pleinen van Kiev schoon. Hopelijk kan Oekraïne nu met een schone lei verder en zelf de keuze maken: Rusland of Europa.

Bekijk alle artikelen, foto’s en video’s op een interactieve kaart via nrcnext.nl