Nieuwkomer in het antieke silhouet van Deventer

Waar winden stedelingen zich over op? In Deventer is groot verzet tegen de bouw van een stadskantoor.

Moet er een hypermodern stadskantoor worden gebouwd in de historische binnenstad van Deventer, tegenover de Lebuïnuskerk aan het Grote Kerkhof, op de plaats van het te krap geworden stadskantoor?

Het verzet tegen het Huis van Deventer, waarin ook de openbare bibliotheek een plaats zal krijgen, begon enkele maanden geleden. De stichting Oud-Deventer publiceerde fotomontages waaruit bleek dat het bouwwerk inbreuk maakt op het beschermde stadsgezicht, zoals dat zo vaak is geschilderd door onder anderen Jacob van Ruysdael. „Dit zal overdag het beroemde silhouet van Deventer voor altijd bederven. En, vooral in de schemering gedurende het winterhalfjaar, zal het door zijn verlichte glazen koepel de omgeving letterlijk wegconcurreren voor ieder, die vanaf de overkant naar de stad kijkt”, aldus de stichting. Ook de gemeente liet een ‘onafhankelijk bureau’ de toekomstige skyline visualiseren. „Het resultaat van de beoordeling laat zien dat het ‘Huis van Deventer’ een vergelijkbare hoogte heeft met het middenschip van de Lebuïnuskerk. En niet hoger, zoals eerder naar buiten werd gebracht”, aldus de gemeente. Commentaar van Hans van Beeck, secretaris van Oud-Deventer: „De fotograaf van de gemeente heeft met z’n voeten in de IJssel gestaan.”

Het verzet heeft zich nu uitgebreid. Er is een actiegroep die ruim tweeduizend tegenstemmen heeft verzameld. Een enquête van de krant onder Deventenaren wees uit dat een meerderheid de plannen afkeurt. Er is een comité Vrienden van de Deventer Binnenstad opgericht. En de Deventer Sportraad maakt zich zorgen dat het gebouw zo veel geld zal kosten, dat er weinig meer overblijft voor sportaccommodaties.

Er zijn tien redenen waarom het stadskantoor er niet moet komen, stellen de Vrienden van de Deventer Binnenstad waarin zich zo’n zeventig min of meer bekende Deventenaren hebben verenigd. De belangrijkste is, zeggen ze, „dat het onverantwoord is om zo’n groot bedrag op één plek vast te leggen, terwijl er talloze andere kwesties in de binnenstad veel geld en aandacht vergen”. Ze vinden het een „prestigeproject”, dat de kloof tussen burger en politiek zal vergroten. Woordvoerder Martien Yland: „Wij vinden het een mooi en bijzonder ontwerp, van een gerenommeerd bureau, Neutelings Riedijk. Maar op die plaats komt het niet tot z’n recht. Het wordt weggemoffeld tussen tussen historische gebouwen.” Het plan kost ook niet 60 miljoen euro zoals het college stelt, zegt hij, maar 87 miljoen, „als je tenminste ook de bouwrente, het projectmanagement, de communicatie en de voor zo’n gebouw benodigde parkeervoorzieningen meetelt”.

De Deventenaren willen de gemeente behoeden voor een „historische vergissing”. Waarom een kwart van de gemeentebegroting spenderen aan dit gebouw dat veel verkeer zal aantrekken en de rust in dit stukje binnenstad definitief zal verstoren? Laat de gemeente het kantoorgebouw De Leeuwenbrug tot stadskantoor kiezen, vijf minuten fietsen van het huidige stadskantoor, uitstekend bereikbaar naast het treinstation en langs uitvalswegen, dat onlangs al werd betrokken door vijfhonderd ambtenaren. En waarom moet de bibliotheek weg van de Brink, pal naast het winkelcentrum, goed bereikbaar voor iedereen die het lenen van een boek en het inwinnen van informatie wil combineren met boodschappen doen? Kan op de Brink niet prima een nieuwe bibliotheek worden gebouwd?

Wethouder Gosse Hiemstra (CDA) legt het uit. „We hebben enkele jaren geleden al een visie op de binnenstad vastgesteld waarin staat dat we een economische impuls geven aan de binnenstad. Publiekstrekkers zoals een bibliotheek en een stadskantoor horen daarbij. Wij willen als gemeente bovendien een excellente dienstverlener aan de burger zijn. We willen alle ambtenaren op één plek in de stad bij elkaar. Zo houden we de lijnen kort. ” De wethouder zelf is onder de indruk van het ontwerp, dat hem „qua uitstraling” doet denken aan de koepel op de Rijksdag in Berlijn. Ook de welstandscommissie heeft „grote waardering” voor het plan. En komt de bibliotheek straks „uit de loop” te liggen, in een te rustig deel van de binnenstad? Nee, denkt directeur Jos Debeij van de bibliotheek. „Ik verwacht dat bezoekers ons straks even goed zullen vinden als nu. Het is de bedoeling dat in de nieuwe omgeving culturele functies samenkomen. Wij zelf willen veel debatten organiseren. Elke dag is er wat te doen. Het gebouw zelf voldoet aan onze eisen. En we moeten hier nodig weg. Het gebouw waar we nu in zitten is op, uit en over.” Er liggen, voegt de wethouder toe, voorlopige plannen om op de plaats van de huidige bibliotheek een museum te vestigen.

En het geld? Gaat Deventer failliet aan het stadskantoor? Wethouder Gosse Hiemstra weet zeker van niet. Hij rekent voor dat het oorspronkelijke plan 56 miljoen euro kostte en dat daar door prijsstijgingen in de bouw en door aanpassingen van het ontwerp 5 miljoen euro extra bij komt. „Dat kan ik betalen van ons huisvestingsbudget.” Veel mensen tellen andere kosten „ten onrechte” bij het project op. Het alternatief voor nieuwbouw zou zijn het renoveren van huidige locaties, en ook dat is niet goedkoop. En dat er geen geld meer overblijft voor de rest van de stad, bestrijdt hij. „We hoeven niet te bezuinigen.”