Nieuw spoor en asfalt, oud geldtekort

Ook geen geld, maar wel grote plannen. Dat onderscheidt minister Eurlings van Verkeer en Waterstaat (CDA) van zijn voorgangers.

Aan de Haagse Plesmanweg kampt men niet alleen met opstoppingen op de weg en op het spoor, maar ook in de postkamer. Parlementariërs ontvingen deze week op het allerlaatste moment honderden pagina’s aan Kamerstukken van het ministerie van Verkeer en Waterstaat. De dertig bijlages van een brief over de kilometerheffing kregen alle publicatiedatum 30 november mee, maar sommige onderdelen werden pas dagen erna geleverd.

Het waren ook extreem drukke tijden op het departement. Minister Camiel Eurlings (CDA) stond de laatste weken voor een aantal belangrijke beslissingen op de grootste dossiers in zijn portefeuille. En die besluiten moest hij vóór behandeling van zijn begroting deze week in de Tweede Kamer rond hebben

Is er met het nieuwe kabinet veel veranderd op Verkeer en Waterstaat? Zeker qua dynamiek. Na een periode van jarenlang op de winkel passen, mag het ministerie weer grote projecten aangaan. Sterker, móet het ministerie weer grote projecten aangaan. Nederland loopt vast op de weg en het spoor, daar zijn kabinet en oppositie het over eens. De vraag is hoe Eurlings en staatssecretaris Tineke Huizinga-Heringa (ChristenUnie) die drukte attaqueren.

Balkenende IV streeft ernaar om het vervoer op het spoor jaarlijks met 5 procent te laten groeien, een ambitieuze doelstelling. „Wij rekenen af met de premisse dat er geen extra spoor nodig zou zijn”, zei Eurlings gistermiddag. „Wij zullen in deze kabinetsperiode majeure besluiten nemen en majeure extra investeringen plegen in het spoor.”

Alleen is er verwarring over het geld. Tot nu toe heeft het kabinet het onbeduidende bedrag van 140 miljoen euro opzij gezet voor ‘impuls spoorambitie’, te beginnen met 10 miljoen volgend jaar. Maar Eurlings kondigde onlangs aan om tot 2020 circa 4,5 miljard euro te investeren.

Wijnand Duyvendak van Groenlinks maakte er een punt van orde van. Hoezo ‘majeure extra investeringen’? Van de 4,5 miljard euro is slechts de helft ‘gedekt’, stelde hij. „Al het geld wat er naar toe gaat, ging er al naartoe. Waar is het geld dat extra naar het openbaar vervoer gaat?”

Ook CDA-Tweede Kamerlid Ger Koopmans erkende dat de bewindspersonen op Verkeer en Waterstaat „nog veel geld hebben te organiseren”. VVD ontpopte zich als de bondgenoot van GroenLinks voor het spoor. „De minister kan niet blijven volhouden dat er extra geld is, hij staat met lege handen”, zei Tweede-Kamerlid Paul de Krom.

Niet terecht vond de minister. Hij wees op de ‘enveloppes’ die het Kabinet ook na 2011 voor het spoor heeft gereserveerd en beloofde nog voor de zomer van 2008, in zijn zogeheten Mobiliteitsvisie, duidelijkheid te zullen geven over de missende miljarden die hij nog moet „vinden”. De financiering is „nog niet helemaal rond”, die moet nog „uitharden”. „Het feit dat wij onszelf committeren om het overige geld te vinden, vind ik getuigen van lef en van ambitie.” Want: „Het gaat om de ambitie, niet om het beschikbare bedrag.”

Op de weg streeft Eurlings naar meer asfalt. In zijn kabinetsperiode wil hij meer wegen aanleggen dan in de periode tussen 2000 en 2005. Ook met de kilometerheffing toont minister Eurlings ambities die een trendbreuk met het verleden zijn. Het ingrijpende plan om tussen nu en de komende 8 jaar alle auto’s te laten betalen voor weggebruik in plaats van autobezit is een plan waar al decennia over gediscussieerd wordt.

De VVD is daar de felste tegenstander van. Volgens Paul de Krom berust de heffing op historische vergissingen en is het systeem oneerlijk. Hij waarschuwde voor de problemen met grootschalige projecten in het verleden. „Het bakdeeg voor een nieuwe mislukking staat al in de oven”. De Krom hekelde de ‘virtuele wereld van Den Haag’, want auto’s en asfaltmachines staan stil. „Die rode kruisen boven de spitsstroken vertellen ons: u heeft hier wel voor betaald, maar u mag er niet op rijden.”

Zijn advies: „Het beste is dat dit kabinet zo snel mogelijk verdwijnt en deze minister ook. Dat komt omdat u niet eerlijk bent. U weet dat dondersgoed en elke keer komt u weer met hetzelfde verhaal aan. Het deugt niet wat u zegt!”

Eurlings: „Dat zijn heel grote woorden, met veel emotie gesproken. Dat hoort wel thuis in dit huis op bepaalde momenten. U heeft echter heel veel emotie nodig om de feiten te maskeren.” Tweede Kamerlid Rita Verdonk (Trots op Nederland) die eerder de files als topprioriteit bestempelde, had geen vragen aan de minister. Zij was de afgelopen dagen niet aanwezig in de Kamer.