Macht, moord, dwaze idealisten en mafkezen

Jac. Toes en Thomas Hoeps: Kunst zonder genade.De Geus, 316 blz. € 18,90.

Veel artistieker dan een kunstwerk dat feitelijk niet bestaat kun je het niet krijgen. Tot die conclusie moeten de schrijvers Jac. Toes (Nederlander) en Thomas Hoeps (Duitser) tijdens de research voor een grensoverschrijdend thrillerproject zijn gekomen. De vergaande vervreemding die kunstwerken uit de grensregio bewerkstelligen, loopt namelijk door tot in de kern van hun roman.

Kunst Zonder Genade heet hun boek in Nederland. In Duitsland verscheen het onder de titel Nach allen Regeln der Kunst. Beide versies zijn eentalig; de ‘buitenlandse’ hoofdstukken zijn in vertaling opgenomen. Een integraal origineel bestaat dus niet, alleen twee afgeleide kunstwerken.

Kunst zonder Genade werd geschreven in opdracht van een conglomeraat van Nederlandse en Duitse musea. Het is dus een publicitair initiatief, hoewel het dat niveau subliem overstijgt. Het is een kunst- en cultuurdebat in thrillervorm geworden, waarin de hoofdrollen zijn weggelegd voor een psychologe van de Arnhemse politie en een Duitse restaurateur die moeten samenwerken wanneer een gek een slachtoffer in een kunstwerk verwerkt en er steeds meer doden vallen die in steeds grotesker en gruwelijker kunstobjecten worden opgenomen. Zoiets moet je – post-Dan Brown – duiden om de dader te vinden. Maar uiteraard zijn er complicerende factoren in de vorm van activistische kunststromingen, autoritaire leidinggevenden en een cultureel bevlogen lid van de clerus.

Toes en Hoeps (hoe spreken ze dat in Duitsland uit?) geven geen lichtvoetig of optimistisch beeld van de kunstwereld. Zij bevolken het wereldje met dwaze idealisten, frauduleuze ondernemers, opportunistische machthebbers, seksueel geperverteerden en volslagen krankzinnigen. Daarmee krijgen ze het boek niet spannend in de klassieke zin, maar laten ze je wel heerlijk dwalen door een bizarre beeldentuin met subculturele soundtrack.

Gert Jan de Vries