Erotiek tussen vrouw en decor

De Appel werkt aan de theatermarathon ‘Odysseus’ die op 23 december in première gaat.

Tramlijn Scheveningen Noorderstrand brengt me naar het eiland Ithaka in het Appeltheater. Twintig jaar later: held en zwerver Odysseus is teruggekeerd en wankelt over het rotsige strand naar zijn paleis. Het is vrijdagmiddag 30 november, 14.09 uur. Zijn vrouw Penelope is waanzinnig van verdriet. Dag na dag is zij belaagd door losbandige vrijers. Fluisterstemmen jagen door het huis: „Mevrouw! Uw man! Odysseus! Hij is terug!”

Penelope weet niet van de slachting. Zij sliep. Odysseus en zoon Telemachos zijn het paleis binnengeslopen. Hubert Fermin als vader Laertes jubelt: er is ouderwets gevochten. Hugo Maerten als Odysseus en Laertes dragen blinkende zwaarden. David Geysen als Telemachos sleept een lijk binnen, gewikkeld in witte linnen doeken. Het bebloede hoofd is eraf geslagen. Regisseur Aus Greidanus vraagt zich hardop af: „Moeten we zover gaan dat je ook nog een kloppend hart in je hand houdt?”

De mozaïekvloer is spiegelglad van het water. Straks zal dat theaterbloed zijn. Over die bloedrode vloer komt de verdwaasde Penelope op. Bij eerste entree is Geert de Jong doelloos. De stem van de regisseur klinkt: „Als je op dat stoeltje in het midden gaat zitten, ben je verloren. Je komt nooit meer weg.”

Greidanus fluistert iets in haar oor. Geert de Jong grinnikt, en maakt haar derde opkomst. Ze klampt zich aan de zuil van het paleis vast, drukt haar voorhoofd en wangen tegen het koele marmer. Ze slaat haar armen en benen om die zuil. Dan wankelt ze naar de muur en glijdt erlangs. Haar jurk met sleep sliert door het water. De regisseur roept haar toe: „Klamp je vast aan die muur, blijf daar”.

Geert de Jong vindt haar vorm. Haar handen glijden verliefd over de muur, alsof ze het paleis omhelst. Het koude steen is weldadig. Het is niet moeilijk te raden waarom zij grinnikte. Ze moet doen alsof die zuil en muur haar minnaar zijn. Erotiek tussen vrouw en decorwand. Dan streelt en woelt ze met haar handen door het water. Ze krijgt een regieaanwijzing: „Speel alsof je niets in de gaten hebt”.

Dat doet De Jong, langdurig, spannend. Plots dringt de gruwelijke waarheid tot haar door: dit is het bloed van de vermoorde vrijers. Ontzet staart ze naar haar handen.

Eerdere afleveringen zijn te lezen op nrc.nl/kunst