Einde privatisering van staatsbedrijven

Minister Wouter Bos (Financiën, PvdA) wil een eind aan de privatisering van staatsbedrijven om „continuïteit en kwaliteit van publieke dienstverlening te waarborgen”. Dat heeft hij tegenover deze krant verklaard.

De staat heeft in 33 bedrijven een belang. Dat overheidsbelang moet blijven, aldus Bos.

De minister neemt daarmee afstand van het beleid van zijn liberale voorganger Gerrit Zalm (VVD). In plaats van het adagium ‘privatiseren, tenzij’, dat jaren lang gold, onderschrijft het kabinet-Balkenende IV het motto ‘publiek, tenzij’. Het kabinet zou vanmiddag naar verwachting instemmen met de nota Staatsdeelnemingen van Bos, die naar de Tweede Kamer wordt gestuurd. Daarin wordt voorgesteld om de staatsdeelnemingen te handhaven.

Dat kabinetsbesluit heeft gevolgen voor de de gefaseerde verkoop van vervoersbedrijf Connexxion, die Zalm vorig jaar overeenkwam. Tweederde van de aandelen werd toen voor 225 miljoen euro verkocht aan het Franse Transdev. De resterende 33 procent zou over vijf jaar volgen. Dat belang blijft nu in handen van de Staat.

Als reden voor de koerswijziging noemt Bos onder meer „de toegenomen maatschappelijke zorg voor de publieke belangen die hiermee gemoeid zijn”.

Bos wil met stopzetting van verdere privatisering ook voorkomen dat ondernemingen van vitaal belang in handen vallen van Chinezen, Russische of Arabische staatsfondsen, of van speculatieve investeerders. „Deze fondsen zijn niet transparant. Je hebt er geen greep meer op”, aldus de minister. Bos ziet in het publieke aandeelhouderschap een van de „middelen” om de risico’s te ondervangen die buitenlandse staatsfondsen met zich meebrengen.

De belangrijkste bedrijven waarin de overheid nog belangen heeft, zijn actief op het gebied van transport (NS, Schiphol, ProRail, Havenbedrijf Rotterdam), financiële dienstverlening (DNB, Bank Nederlandse Gemeenten, Waterschapsbank) en energie (GasUnie, TenneT, UCN).

Juist vanwege het „strategisch belang” voor de Nederlandse economie besloot het kabinet in oktober af te zien van de eerder voorgenomen verkoop van een minderheidsbelang in Schiphol. Vanwege vitale belangen heeft de staat recent een aantal belangen genomen in het havenbedrijf van Rotterdam en in de Westerscheldetunnel. Er wordt ook gewerkt aan deelname in het project Zuidas in Amsterdam, dat een financieel centrum moet worden.

Bos heeft eveneens aangekondigd dat hij zich actiever zal opstellen in de huidige deelnemingen, om het publieke belang te garanderen. Zo wil hij belangrijke investeringsvoorstellen scherper toetsen, bij verschil van inzicht over beleid eerder commissarissen naar huis sturen, en beter toezien op het beloningsbeleid van bestuurders.