Al-Galilei 2

In zijn recensie van het nieuwe boek van Floris Cohen, De herschepping van de wereld, (Boeken, 23.11.2007) schrijft Dirk van Delft dat volgens Cohen ‘in de islamitische wereld een al-Galilei geen ruimte zou hebben gekregen’. Maar Cohen stelt dat helemaal niet. Zijn argument is juist dat in de Islambeschaving een al-Galilei wél mogelijk zou zijn geweest maar een al-Bacon niet. Dit is meer dan een oppervlakkige vergissing. Lord Bacon heeft zelf niets inhoudelijk bijgedragen aan de nieuwe natuurfilosofie. Zijn verdienste is die van een ‘legitimateur’ van de nieuwe experimentele ‘wetenschap’, die in de handen van types als Galilei en Descartes een radicaal andere inhoud en doel kreeg. Cohens argument is nu precies dat een al-Galilei, een mathematisch experimentele creatieveling,binnen de Islambeschaving wél mogelijk zou zijn geweest. Ze zou juist problemen hebben gehad met een propagandist als al-Bacon.

Naschrift

Floris Cohen stelt op blz. 187 van De herschepping van de wereld dat een Galilei-achtige figuur ‘nooit zou hebben kunnen doorzetten’. Hij had wel kunnen opstaan, ‘maar voor een ideologie die de fatale wereldbeschouwelijke gevolgen zou hebben kunnen helpen opvangen, beschikte de Islam niet over de geschikte hulpbronnen’.

Bij briefschrijver R. J. Smits uit Teteringen (Boeken, 30.11.07) is er sprake van een misverstand. Het gaat om het verband tussen de fasen van de maan en de variatie in getijdeverschillen in de Jangtse-rivier. Doordat de baan van de maan om de aarde geen cirkel is (wat Smits ten onrechte veronderstelt) staat de maan niet altijd even dicht bij de aarde. De getijdeverschillen op aarde zijn afhankelijk van de afstand aarde- maan en zijn gedurende een omloop van de maan dus aan veranderingen onderhevig.

Dirk van Delft, Leiden