Uittreden oké, maar kom wel afspraken na

Het staat iedere politicus vrij om de partij te verlaten die hij eerder gediend heeft. Maar het is onjuist wanneer de zetel niet wordt teruggeven, meent Wim van Gammeren.

Marcel van den Tooren en Caroline Sarolea, tot eergisteren leden van de Utrechtse gemeenteraad voor de SP, schreven op de Opiniepagina (4 december) waarom zij de SP verlieten. Dat is hun goed recht. Minder fraai is het dat zij, tegen de afspraken in, hun zetel in de gemeenteraad willen behouden. Van den Tooren en Sarolea verlaten de SP omdat zij zich niet langer kunnen vinden in de partijdemocratie: „De vraag naar meer openheid en democratie is door een zeer ruime meerderheid van de congresgangers beantwoord met een roep om meer partijdiscipline.”

Dit is een wonderlijke weergave van de gang van zaken. Wat is het geval? Op 24 november heeft de SP haar congres gehouden. Een afsluiting na meer dan drie maanden van discussie over alle mogelijke hete hangijzers en praktische verbeterpunten in de afdelingen, in de regio’s en ten slotte op het congres. Daar waren meer dan duizend afgevaardigden, die gekozen waren op afdelingsvergaderingen. 279 amendementen kwamen in stemming, waarvan 13 uit de afdeling Utrecht. Van deze amendementen uit Utrecht werden er 6 aangenomen en 7 verworpen.

Op de ledenvergadering van de afdeling Utrecht waren enkele verdergaande wijzigingsvoorstellen met ruime meerderheid afgewezen. Nu is wel het ‘vervelende’ van democratie dat je je als minderheid moet neerleggen bij besluiten van de meerderheid.

Van den Tooren en Sarolea, raadsleden voor de SP in Utrecht, hebben nu besloten om op te stappen. Erg jammer, maar het kan natuurlijk dat je in de loop van de tijd tot de conclusie komt dat je je niet meer kunt vinden in afspraken die je zelf gemaakt hebt en dat je niet meer past bij de partij die jij in de raad wilde vertegenwoordigen.

Maandagavond vond er overleg plaats van de Utrechtse raadsfractie. Omdat het een belangrijk overleg zou zijn, was ik, als gekozen vertegenwoordiger van de regio Utrecht, daarbij aanwezig.

Van den Tooren en Sarolea gaven daar te kennen dat zij zich niet langer herkenden in de SP en opstapten als raadslid. Na een discussie waaruit bleek dat zij niet gevoelig waren voor argumenten van de overige aanwezigen, waren allen het er over eens dat de afwikkeling correct zou moeten gebeuren. Ze gaven aan dat zij nog enkele raadsdiscussies wilden afronden en daarna hun zetels zouden teruggeven.

Een van beiden memoreerde een inkomstenprobleem na beëindiging van het raadswerk. De SP is overigens principieel van mening dat haar gemeenteraadsleden zelf in hun levensonderhoud dienen te voorzien en midden in de maatschappij horen te staan. Dat vereist een specifieke organisatie van het raadswerk, waarover elk raadslid een cursus heeft gevolgd.

Actie en fractie horen voor de SP bij elkaar, wat betekent dat je ook in de wijken duidelijk zichtbaar moet zijn en soms in en buiten de raad je eigen agenda moet volgen. Een goede selectie maken van belangrijke en minder belangrijke beleidsstukken is voor elke volksvertegenwoordiger een opgave.

Ook met de afdrachtregeling, waarmee beide raadsleden voorafgaand aan hun kandidaatstelling hadden ingestemd, bleken zij het bij nader inzien niet eens. Een van de vertrekkende raadsleden hield zich ook niet aan die regeling. Maar bij de SP geldt: afspraak is afspraak.

Wat houdt die afdrachtregeling waarover zoveel ophef wordt gemaakt nu eigenlijk in? Waarom beschouwt de SP die regeling als een kroonjuweel? Omdat de duizenden vrijwilligers die zich buiten de gemeenteraad, de provinciale staten of het parlement inzetten voor de SP, daarvoor niet betaald worden.

Wij hechten eraan dat onze volksvertegenwoordigers politiek bedrijven zonder daar financieel beter van te worden. Vandaar het principe dat je er als raadslid financieel niet op achteruit maar ook niet op vóóruit mag gaan.

Vanuit dat principe ontvangen de raadsleden in de grote steden 50 procent van de raadsvergoeding om verlet en onkosten te dekken. Als daar aanleiding toe is, wordt maatwerk toegepast vanuit dezelfde uitgangspunten. Bij afscheid hoort dat je de zetel teruggeeft aan de partij die jij op vrijwillige basis vertegenwoordigd hebt. Deze afspraak maken we met alle volksvertegenwoordigers.

Zowel voorafgaand aan de raadsperiode als ook opnieuw maandagavond bevestigden beide uitgetreden raadsleden dat ze de zetels zullen teruggeven. Maar uit hun verklaring in NRC Handelsblad valt op te maken dat zij van plan zijn de SP-zetels voor langere tijd vast te houden. Ik hoop dat dit berust op onjuiste informatie. Dat zij de pers eerder over hun uittreden informeerden dan hun eigen partijgenoten stelt mij zeer teleur.

Wim van Gammeren is regiovertegenwoordiger Utrecht van de SP.

Lees het artikel van Marcel van den Tooren en Caroline Sarolea na op nrc.nl/opinie.