Tijd dringt bij boeken scannen

Zoveel is duidelijk: het plan om dubbele exemplaren van boeken te gaan snijden en scannen krijgt géén vliegende start. Terwijl Google inmiddels al is begonnen met het scannen van álle auteursrechtvrije boeken uit de universiteitsbibliotheek van Gent (ruim 300.000 boeken tot 1867, vanaf januari gaan er zo’n 10.000 boeken per maand op de scanners), is bij ons sprake van een nationale aanpak, selectiecommissies en samenwerking op Europees niveau. Dat gaat in Nederland allemaal nog járen duren, als het er al ooit van komt.

Daarom hier twee suggesties. We kunnen doen of het niet zo is, maar er worden nu al tienduizenden boeken per jaar weggegooid. Veel bibliotheken en archieven gooien hun dubbele exemplaren weg, of zetten ze in een ‘meeneemkast’ (want opslag kost ook veel geld, dat lijkt te worden vergeten).

Ook antiquariaten ruimen hun winkeldochters op. Eerst via de ‘piekenbak’, daarna via de kringloopwinkel, als oud papier of naar de vuilverbranding. In afwachting van de samenstelling van nationale of Europese selectiecommissies zijn dit interessante bronnen om aan te boren. Ga een samenwerking aan met bijvoorbeeld De Slegte – het grootste Nederlandse antiquariaat – en met boekenveilingen, die altijd stapels onverkochte boeken overhouden. Begin met het scannen van titels die anders toch worden vernietigd, en vermeld op internet welke boeken al gedaan zijn. Dat voorkomt straks veel nationaal of internationaal overleg.

En begin tegelijk aan de andere kant. Jaarlijks verschijnen er ruim 12.000 nieuwe titels in Nederland. Van al die boeken is bij de uitgever of zetter een pdf beschikbaar die foutlozer is dan je met OCR (optische tekenherkenning) of overtikken in de Filipijnen kunt bereiken. Vraag medewerking van uitgevers en spreek af onder welke voorwaarden je die pdf’s in een e-depot mag opslaan, in afwachting van publicatie op internet. Nu al worden er boeken gescand of uitgetikt die nog maar enkele jaren geleden zijn verschenen – en waarvan dus een perfecte pdf beschikbaar is.

Werk van twee kanten en vooral: maak een begin. Want oeverloos gepraat leidt maar tot één ding: een enorme achterstand ten opzichte van scangigant Google, die graag boeken wil scannen op voorwaarde dat hij er de zeggenschap over krijgt. Veel praten en lang wachten leidt er toe dat we een flink deel van ons erfgoed uit handen geven.

Ewoud Sanders is medewerker van NRC Handelsblad.

Lees de discussie over boekversnijden op nrc.nl/opinie