‘Pulpbaantjes door liberalisering post’

De liberalisering van de postmarkt wordt voorlopig uitgesteld. Staatssecretaris Heemskerk toont zich gevoelig voor argumenten van postbedrijf TNT en van de vakbeweging.

Arie van Zanen (52) is 32 jaar postbode geweest. Vorige maand nam hij ontslag. „De sfeer op het werk werd zo slecht”, zegt hij. In januari begint hij aan een nieuwe baan, bij een exportbedrijf in groentezaden. „Ik heb geluk dat ik op mijn leeftijd nog werk kon vinden.”

Van Zanen staat met tientallen collega’s in de regen op het Plein in Den Haag. De postbodes zijn herkenbaar aan de oranje met zwarte jassen van postbedrijf TNT. Sommigen hebben een grijze regenponcho van een vakbond aan, met daarop ‘Power to the postwerkers’.

De Tweede Kamer vergadert een uur later met staatssecretaris Heemskerk (Economische Zaken, PvdA) over liberalisering van de postmarkt, de vakcentrales hebben voor de gelegenheid een demonstratie georganiseerd. Ze willen dat de liberalisering, die per 1 januari moet ingaan, niet doorgaat of op zijn minst wordt uitgesteld totdat er afspraken zijn gemaakt over de arbeidsvoorwaarden van de postbodes. Die mogen niet worden uitgehold, zeggen de vakcentrales.

Bij postbedrijf TNT worden 11.000 van de 58.000 postbodes bedreigd met ontslag. Het aantal ontslagen kan worden beperkt tot 6.000 als de postbodes geld inleveren, zegt TNT. „We moeten steeds harder werken voor steeds minder loon”, vat Arie van Zanen de situatie samen.

De omzet van TNT, dat ooit PTT Post heette, daalt door concurrentie van nieuwe postbedrijven als Sandd en Selekt Mail. Die betalen hun personeel geen uurloon maar stukloon. Het zijn vooral studenten, huisvrouwen en AOW’ers die dit werk als bijbaantje doen. Omgerekend verdienen ze minder dan het minimumloon. Er zijn er nu 27.000. Langzaam verdringen ze de postbode oude stijl.

De postbodes op het Plein blazen op fluitjes en luiden een meegebrachte noodklok. „Wij maken een takkeherrie, want wie zwijgt stemt toe”, roept CNV-voorzitter René Paas. Sommige postbodes hebben maskers. Ze willen niet worden herkend door hun baas. Anders vlieg ik er straks als eerste uit, zeggen ze.

Henk van der Kolk, voorzitter van FNV Bondgenoten, biedt de Kamerleden en de staatssecretaris een zwartboek aan. Het gaat over de arbeidsvoorwaarden van de postbezorgers van Sandd en Selekt Mail. Die zijn „heel erg slecht”, zegt Van der Kolk. „Ze hebben geen recht op pensioenopbouw of op sociale zekerheid, niets.”

Agnes Jongerius, voorzitter van de vakcentrale FNV, noemt het „pulpbaantjes”. Ze zijn volgens haar het gevolg van de marktwerking die geleidelijk aan is ingevoerd. Sandd en Selekt Mail brengen steeds meer post rond die eerst door TNT werd bezorgd. Alleen op brieven tot 50 gram heeft TNT nog een exclusief recht.

Staatssecretaris Heemskerk wil ook dat laatste monopolie opheffen. De Kamer heeft er, maanden geleden al, mee ingestemd. De vraag is alleen wanneer dat gebeurt. In Duitsland en Groot-Brittannië gaat de postmarkt ook open. De Kamer vindt dat de marktomstandigheden overal hetzelfde moeten zijn. Maar onlangs werd in Duitsland besloten een minimumloon in te voeren voor al het postpersoneel. De situatie is daar dan anders dan in Nederland. TNT heeft om die reden gevraagd om uitstel van de liberalisering. Het bedrijf, dat in Duitsland met veel parttimers werkt, zegt daar niet goed te kunnen concurreren met Deutsche Post dat veel fulltimers in dienst heeft.

Aan het einde van de ochtend blijken de demonstranten een beetje hun zin te krijgen. Staatssecretaris Heemskerk kondigt aan dat hij de liberalisering voorlopig uitstelt. Er is nog te veel onduidelijk, vindt hij.