Klink: paternalisme mag bij kinderen

Roken is in de horeca straks verboden, maar niet in auto’s met kinderen. Terwijl minister Klink kwetsbare groepen nu juist wil beschermen.

Een rookverbod voor ouders die met hun kinderen in de auto rijden. Een grens aan het aantal decibellen van mp3-spelers om de oren van luisteraars te sparen. Minister Klink (Volksgezondheid, CDA) wil deze opties onderzoeken om te kijken of hij daarmee gezondheidsschade kan voorkomen.

In het debat over de rol van de overheid in het voorkomen van gezondheidsschade, zoekt Klinkt sinds zijn aantreden steeds de balans. Niet te veel de vrije keuze beperken van mensen die roken, drinken, te vet eten of anderszins ‘van het leven genieten’. Maar vooral ook niet achterover leunen. Want, zo zei de minister gisteren tijdens overleg met de Tweede Kamer: ziektepreventie doet er toe.

Het is een van Klinks belangrijkste thema’s. Mensen vertrouwen ten onrechte veel op de curatieve (op genezing gerichte) gezondheidszorg, meent hij, terwijl nog grote gezondheidswinst te behalen valt met preventie.

Hoe ziet Klink de rol van de overheid? Als bepaald gedrag aantoonbare schade berokkent aan derden, moet de overheid maatregelen nemen, vindt hij. Daarom verbiedt hij roken in de horeca. Werknemers die er permanent tabaksrook van anderen inademen, lijden bewijsbare schade.

Als kwetsbare groepen in het spel zijn, vindt Klink „paternalisme” gerechtvaardigd. Hij zegt daarom de leeftijdsgrens van 16 jaar voor verkoop en bezit van alcohol streng te zullen controleren. En om die reden is de minister ook „heel gevoelig” voor de gehoorschade die jongeren oplopen door mp3-spelers.

Nadat de CDA-fractie dat probleem had aangekaart, zegde Klink toe zich hard te maken voor een (Europese) geluidsnorm.

Maar als het om volwassenen gaat, stelt Klink de eigen verantwoordelijkheid voorop. De overheid moet wel voor goede informatie zorgen, bijvoorbeeld op voedingsetiketten, zodat volwassenen kunnen kiezen voor een gezonde levensstijl. Nu schiet die informatie nog erg tekort, erkende de minister.

In algemene zin gelooft Klink meer in positief prikkelen van gezond gedrag dan in bestraffen van ongezond gedrag (met hogere zorgpremies bijvoorbeeld), zei hij. Hij verwacht meer effect van een terughoudende overheid en zelfregulering dan van nog meer wetten en regels.

Met die visie is met name de VVD-fractie als voorvechter van de keuzevrijheid erg blij. Kamerlid Schippers (VVD) gisteren: „De betutteling in uw preventienota valt me erg mee.”

Dat luchtte Klink weer op, want als hij ergens een hekel aan heeft, is het wel als moraalridder te worden weggezet.

Aanvankelijk reageerde de minister dan ook afwijzend op het voorstel van Kamerlid Wiegman (ChristenUnie) om een rookverbod in te stellen voor ouders die met hun kinderen in de auto rijden.

De naleving van zo’n regel is volgens Klink lastig te controleren en de auto behoort meer tot het privédomein van burgers dan de kroeg en het restaurant waar zij straks niet meer mogen roken.

Wiegman vroeg de minister daarop of in de auto rokende ouders hun kinderen dan geen aantoonbare schade berokkenen. Schade aan derden is toch één van Klinks voorwaarden voor overheidsingrijpen?

De minister had begrip voor die redenatie en zegde toe dat schadelijke effect te laten onderzoeken. Hij vermoedt wel dat het voor een kind minder schadelijk is af en toe even met een rokende ouder in de auto te zitten dan dat het voor een ober is om de hele dag door de sigarettenrook van klanten in te moeten ademen.

Klinks ontvankelijkheid voor een rookverbod in auto’s stelde de VVD-fractie weer teleur. Moet de overheid ouders dan niet ook verbieden te roken in de slaapkamer van hun kinderen?

Klink gaf toe toe dat het moeilijk is de juiste balans te vinden. Moet de overheid nu wel of niet het aantal verkooppunten van sigaretten beperken? En kan het Rijk de regulering van reclame voor snoep en snacks gericht op kinderen wel overlaten aan de commerciële fabrikanten?

Klink hoopt dat andere betrokkenen hem helpen: werkgevers, scholen, de (alcohol en voedingsmiddelen)industrie, gemeenten. Scholen bijvoorbeeld moeten inzien dat de prestaties van kinderen dalen als zij ongezond eten en te weinig bewegen, zegt hij. Dan halen zij vanzelf de snoepautomaten wel uit school en plannen zij meer gymlessen in. Ook werkgevers hebben er volgens hem belang bij dat hun werknemers goed eten in bedrijfskantines en sporten in de tijd van de baas.

Niet met extra geld of meer regels, maar door bundeling van krachten hoopt Klink Nederland weer aan de top te krijgen van de ranglijst van gezonde landen. Het land is inmiddels afgegleden naar een schamele middenpositie.