Dé vrijplaats voor film en filmfans

Cinema de Balie is niet meer weg te denken en viert zijn tienjarige bestaan met een eerbetoon aan inspirator en filmmaker-verzamelaar Jonas Mekas.

Cinema de Balie bestaat tien jaar en het jubileumprogramma illustreert het belang van deze hoofdstedelijke vertoner. Het komende weekend staat namelijk de Amerikaanse-Litouwse filmmaker-verzamelaar-schrijver-programmeur Jonas Mekas (1922) centraal. Zonder Mekas had de filmgeschiedenis een andere aanblik gekregen. Hij maakte zich hard voor onafhankelijke en moedige films.

Tien jaar geleden werd bij de Balie door Peter van Hoof (inmiddels programmeur van het Filmfestival Rotterdam) een filmafdeling opgericht uit onvrede met het vertoningbeleid in Amsterdam. Niet alleen waren (en zijn) daar te weinig doeken, er is ook te weinig lef om op die doeken iets anders te projecteren dan de 84ste kopie van een Hollywoodfilm.

De bezoekers van Cinema de Balie hebben in hun hoofd een heel archief bijzondere films kunnen optrekken. Van de speciale importfilms die de reguliere distributeurs niet aandurfden, festivals en retrospectieven, van experimenteel tot op specifieke doelgroepen gericht, van Roze Filmdagen tot het Mexicaanse Cinemaztlan.

Een fysiek archief van filmrollen en -negatieven, tijdschriften, foto’s en notities staat overigens wel echt opgetast in de gangen van de door Mekas begin jaren zestig geïnitieerde Anthology Film Archives. Dat is te zien in de documentaire In the Shadow of the Light (2007) van Chris Teerink en Sarah Payton die dit weekend in de Balie wordt vertoond, tezamen met drie van Mekas’ dagboekfilms Reminiscences of a Journey to Lithuania (1971-1972), Paradise Not Yet Lost (1979) en As I Was Moving Ahead Occasionally I Saw Brief Glimpses of Beauty (2000).

De filmafdeling van de Balie komt nu met een opmerkelijke uitspraak als motto. We horen hem uit de mond van Mekas zelf, in In the Shadow…: „We’re not here to serve the people. We’re here to serve the cinema. People are bad, they kill each other. Cinema is good.” Mekas overleefde de werkkampen van de nazi’s en de schaduw van die geschiedenis hangt over al zijn werk.

Mekas’ eigen films zijn ook archieven, verzamelingen beelden tegen het vergeten, tegen het onbarmhartige effect dat tijd op het leven heeft. Altijd heeft hij zijn 16mm Bolex-camera bij de hand om vlinderlicht het stof van de wereld op te vangen. Zijn soms diep-ernstige, dan weer speelse voice-overs en tekstbeelden maken zijn films poëtisch – als poëzie althans een gevoel was dat eigenlijk weinig met woorden te maken had en meer met weemoed.

Jonas Mekas gaat ook met zijn tijd mee. Op de site www.jonasmekas.com zijn (fragmenten van) zijn eigen films en films van geestverwanten als Jim Jarmusch en Ken Jacobs te downloaden – tegen betaling van een bescheiden bedrag. Dit internetarchief is net als Mekas’ werk een vrijplaats voor film en filmliefhebbers. De organisatie van Cinema de Balie heeft voor dit tweede lustrum een waardige beschermheer gekozen.

Voor meer informatie: www.debalie.nl en www.jonasmekas.com.