Bali levert in elk geval een bos op

De verwachtingen van de klimaatconferentie op Bali zijn niet hoog. Zeker is dat bomen worden aangeplant om de vliegreis te compenseren. En verder? „Als het niet lukt, wordt het heel link.”

Demonstratie van Oxfam tegen klimaatverandering bij de klimaattop in Nusa Dua, Bali. Oxfam is een wereldwijde organisatie die strijdt tegen armoede. Foto AP Oxfam activists wearing polar bear costumes stage a demonstration outside the venue of the U.N. climate change conference in Nusa Dua, Bali island, Indonesia, Thursday, Dec. 6, 2007. Developing nations at the U.N. Climate Change Conference demanded rapid transfers of technology to help them combat global warming, while a report warned that some of Asia's biggest cities could be threatened by rising sea levels. (AP Photo/Dita Alangkara) Associated Press

De verwachtingen temperen en veel bomen planten. Dat lijken vooralsnog de belangrijkste taken van minister Cramer van Milieu (PvdA) voor de internationale klimaatconferentie op Bali die deze week is begonnen. Verwachtingen temperen omdat op Bali geen afspraken zullen worden gemaakt over het milieu: er zullen op zijn best afspraken worden gemaakt over hoe in de toekomst onderhandeld moet worden over een nieuw klimaatverdrag. En bomen planten omdat een stoet Nederlandse politici de komende week naar Indonesië vliegt. Cramer en vele meevliegende politici met haar zijn gewoon om de CO2-uitstoot van hun vliegreizen te compenseren met de aanleg van een equivalent aan bos. Indonesië is ver.

De functie van Bali is om op tijd een opvolger te fabriceren voor het Kyoto-protocol. Daarvoor is een strak stappenplan nodig, de ‘Bali routekaart’, met het doel in 2009 in Kopenhagen een nieuw klimaatverdrag te kunnen aankondigen. Onderhandelingen op wereldschaal vereisen van nature geduld. Op 1 januari aanstaande treden de afspraken van Kyoto pas echt in werking. Het belang van Bali bestaat eruit om ook na 2012 tot afspraken te komen. „In Bali moet blijken of de klimaatcrisis te beteugelen is”, zegt Tweede-Kamerlid Wijnand Duyvendak van GroenLinks. „Als een akkoord niet lukt, loopt het na 2012 volstrekt uit de hand. Dan wordt het heel link.”

China en de Verenigde Staten zullen een hoofdrol opeisen. De Kyoto-verplichtingen voor reductie van broeikasgassen gelden tot nu toe alleen voor westerse landen en voor Oost-Europese landen. Voor de Europese Unie geldt een reductie van 8 procent, voor Nederland heeft dat zich in een reductie van 6 procent vertaald. In Bali zal die groep uitgebreid moeten worden.

Tien jaar geleden maakte het in Kyoto niemand uit dat China niet meedeed, maar inmiddels is het land uitgegroeid tot de grootste CO2-vervuiler ter wereld. China heeft gezegd wel mee te willen denken, maar alleen onder de voorwaarde dat de Amerikanen ten minste net zo hard meedoen – en die laten het onder Bush tot nu toe afweten.

Wat is de rol van Nederland in deze discussie en wat is haar inzet? De ministers Jacqueline Cramer (VROM, CDA) en Bert Koenders (Ontwikkelingssamenwerking, PvdA) zullen op de drie slotdagen van Bali acte de présence geven. De onderhandelingen zijn zo georganiseerd dat er steeds binnen EU-verband zal worden vergaderd en daarmee telkens het mandaat zal worden bepaald van de drie onderhandelaars die namens de Europese Unie aan de internationale onderhandelingstafel zullen zitten. Naast eurocommissaris voor Milieu Stavros Dimas zijn dat een Portugees (de huidige voorzitter van de EU) en een Sloveen (vanaf 1 januari).

Cramer wil dat ontwikkelingslanden na 2012 niet meer gevrijwaard zijn van verplichtingen hun uitstoot van kooldioxide te beperken. Maar dat zal gepaard moeten gaan met een geldstroom van Noord naar Zuid. De industrielanden mogen nu al de reductie van CO2 voor een deel in het buitenland verwezenlijken, want daar kan vaak veel sneller en effectiever een bijdrage aan ontlasting van het milieu worden gerealiseerd. Het zogeheten Clean Development Mechanism (CDM) maakt het voor bedrijven aantrekkelijk om in ontwikkelingslanden in schone technologieën te investeren. Zij kunnen de uitgespaarde broeikasgassen verkopen aan industrielanden. En die kunnen deze ‘gekochte’ broeikasgassen van hun eigen reductieverplichting aftrekken.

Tweede-Kamerlid Diederik Samsom (PvdA) ziet vooral hier onderhandelingsruimte liggen. „Je zou een veel hogere reductieverplichting voor de westerse landen moeten combineren met een veel omvangrijker CDM-programma”, meent hij. Volgens hem kunnen op die manier landen als China over de brug worden getrokken. Ook Cramer is er voorstander van om dit programma te vergroten.

Maar Duyvendak vindt de inzet van Cramer voor Bali te vaag en te slap en heeft de minister van Milieu voor een interpellatiedebat naar de Kamer geroepen, een debat dat vanavond plaatsvindt. GroenLinks meent dat Cramer het voortouw moet nemen binnen de EU om tot ambitieuze afspraken te komen. Nederland is weliswaar al een voorloper binnen de Europese Unie, maar zou dat feit ook in de onderhandelingen tot uitdrukking moeten laten komen.

De Europese Unie heeft voor zichzelf al ten doel gesteld om de uitstoot van broeikasgassen met „ten minste 20 procent” te reduceren in 2020 ten opzichte van 1990. Nederland heeft in dit kabinet een doel van minus 30 procent geformuleerd. De Nederlandse werkgevers committeren zich vooralsnog aan de Europese doelstelling en niet aan de Nederlandse.

Maar als Bali vooruitgang boekt, en in 2009 in Kopenhagen een opvolger van Kyoto kan worden afgesproken, zal dat een natuurlijk moment zijn voor de Europese Unie om haar doelen aan te scherpen. In dat geval zullen de Nederlandse werkgevers niet achter kunnen blijven. Zo zal de wereldwijde milieuproblematiek die in Bali besproken wordt uiteindelijk doorsijpelen in nieuwe klimaatafspraken in de Hollandse polder.

Experts bloggen tijdens de klimaattop op Bali via nrc.nl/klimaatblog

Rectificatie / Gerectificeerd

Cramer

Minister Jacqueline Cramer (VROM) is niet van het CDA zoals abusievelijk stond vermeld in het artikel Bali levert in elk geval een bos op(6 december, pagina 2), maar van de PvdA.