Alleen overname kan Alitalia redden

Verscheidene grote Europese luchtvaartmaatschappijen zijn geïnteresseerd in de Italiaanse concurrent Alitalia. Dat bedrijf maakt al jaren grote verliezen. Wat is de aantrekkingskracht?

Het grote geld van Italië lonkt voor de luchtvaart. De chique zakenwereld van Milaan, de tientallen antieke Italiaanse steden als Rome, Florence, en Venetië, en de charme van Toscane: overal in Italië valt met het vervoer van toeristen en zakelijke passagiers veel geld te verdienen.

Maar Alitalia slaagt daar niet meer in. De staatsmaatschappij ging niet met zijn tijd mee en heeft een hopeloos verouderde structuur. Alitalia maakt al jaren verlies, en de enige oplossing voor het bedrijf is overname door een grote buitenlandse onderneming.

Kan Air France-KLM die redder in nood zijn? Wellicht. De Frans-Nederlandse onderneming heeft een niet-bindend bod uitgebracht op het staatsbelang van 49,9 procent in het bedrijf. Ook het Italiaanse Air One is van plan te bieden op Alitalia. Het Duitse Lufthansa heeft laten weten vooralsnog af te zien van een bod.

Onduidelijk is nog of Lufthansa in het geheel buiten de bieding zal blijven. Vast staat dat ook de Duitsers Alitalia graag zouden inlijven. Voor Lufthansa, dat twee jaar geleden al Swiss overnam en ook een oogje heeft op Austria Airlines uit Oostenrijk, zou de koop van Alitalia controle van de markt betekenen vanaf Noord-Europa tot aan Sicilië. En voor zowel Lufthansa als Air France-KLM geldt dat ze willen voorkomen dat de ander met de eer gaat strijken.

Lufthansa speelt volgens analisten blufpoker. De Duitsers wachten af hoe de onderhandelingen tussen Alitalia en Air France-KLM verlopen. Die kunnen alsnog mislopen, waarna Lufthansa opnieuw in beeld kan komen.

Jean-Cyril Spinetta, de topman van Air France-KLM, gaf de afgelopen maanden herhaaldelijk aan dat zijn bedrijf grote interesse heeft voor de Italiaanse branchegenoot. In een verklaring zei Spinetta vandaag: „Deze grote stap in de Europese consolidatie is niet alleen in het voordeel van passagiers, maar voldoet ook aan de voorwaarden voor de financiële stabiliteit van de groep.”

Air France-KLM wil geen mededelingen doen over de prijs die het heeft geboden, noch over de voorwaarden waaronder het Alitalia zou overnemen.

Alitalia is al jaren verlieslijdend. Naar schatting moet het bedrijf nu dagelijks 2 miljoen euro toeleggen op zijn bedrijfsvoering. De Italiaanse regering zette vorig jaar zijn aandeel in het bedrijf ook al in de etalage, maar alle gegadigden trokken zich toen terug, omdat ze de voorwaarden voor overname te stringent vonden. Zo mocht er slechts een beperkte sanering worden doorgevoerd en moest het Italiaanse karakter van Alitalia behouden blijven. De Italiaanse regering blies de veiling daarom af, maar onderneemt nu een tweede poging. De raad van bestuur van Alitalia besluit naar verwachting volgende week over het bod.

Rigas Doganis, hoogleraar aan de Britse Cranfield Universiteit, betoogde deze week op een luchtvaartconferentie in Londen dat de traditionele luchtvaartmaatschappijen in Europa door de opkomst van de prijsvechters moeten consolideren om te kunnen overleven. Door de veel lagere kostenstructuur van Ryanair en Easyjet, de belangrijkste prijsvechters, verliezen de bestaande maatschappijen de concurrentie op prijs. „Om winstgevend te blijven vergroten bedrijven als Air France-KLM en Lufthansa daarom voortdurend hun schaal. Dat kan door overnames of door intensievere samenwerking in allianties.”

Een belangrijk kostenvoordeel van de prijsvechters is het veel kleinere personeelsbestand. Maatschappijen als KLM en Air France vervoeren per staflid veel minder passagiers dan Ryanair. De afgelopen jaren voerden de meeste grote luchtvaartmaatschappijen om die reden grote saneringen door. Ze vervoeren nu meer passagiers, met een kleinere staf dan voorheen.

Opvallend is dat bij Air France juist meer mensen gingen werken. 60 miljoen in 2006 tegen 56,4 miljoen in 2000. Volgens Doganis moet Air France verder saneren om op termijn winstgevend te blijven. Het personeelsbestand bij Alitalia kromp ook sinds 2000, met 9 procent. In tegenstelling tot de andere Europese maatschappijen leidde dit bij Alitalia niet tot winstgevendheid.

Rectificatie / Gerectificeerd

Air France

In het artikel Alleen overname kan Alitalia redden (6 december, pagina 6) staat dat Air France in 2006 60 miljoen personeelsleden had en in 2000 56,4 miljoen. In werkelijkheid gaat het bij de Franse luchtvaartmaatschappij om 60.000 medewerkers vorig jaar, tegen 56.400 medewerkers in 2000.