EU verdeeld over Russische verkiezingen

De Russische verkiezingen van zondag hebben in Europa verdeelde reacties ontlokt. EU-voorzitter Portugal „betreurde” de gang van zaken, de Franse president Sarkozy feliciteerde Moskou „hartelijk”.

In de gezamenlijke EU-reactie overheerst bezorgdheid over het verloop van de stembusstrijd in Rusland. EU-voorzitter Portugal verklaarde gisteren dat de EU-landen „betreurden dat de procedures tijdens de campagne niet voldeden aan internationale standaarden”.

De officiële reactie van het Portugese voorzitterschap namens de 27 EU-landen week af van die van de Franse president Nicolas Sarkozy. Die had, voorafgaand aan de EU-reactie, zijn Russische ambtgenoot Vladimir Poetin telefonisch gefeliciteerd met de overwinning van diens partij Verenigd Rusland.

Het Elysée omschreef Sarkozy’s felicitaties als „hartelijk”. Dat leverde Sarkozy in eigen land scherpe kritiek op. Volgens Arnaud Montebourg van de oppositionele PS reageerden „alleen Iran en Kazachstan” zoals Sarkozy op de Russische verkiezingen.

Ook uit andere EU-landen klonk kritiek. Duitsland noemde de verkiezingen „vrij, eerlijk, noch democratisch”. En de nieuwe Poolse premier Donald Tusk, die gisteren Brussel bezocht, zei: „Niemand kan de ogen sluiten voor het negeren van democratische normen.” Tusk doelde op de aanhouding van Garry Kasparov, oud-wereldkampioen schaken en prominent opponent van Poetin.

De Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de EU, weersprak dat verdeeld is gereageerd. „Iedereen is zich ervan bewust dat waarnemers [bij de verkiezingen, red.] onregelmatigheden hebben gesignaleerd”, aldus de woordvoerder van de commissie. „Het is in het belang van de Russische democratie om te antwoorden te geven op die beschuldigingen.”

De Franse oppositie zag een verband met eerdere hartelijke ontmoetingen tussen Sarkozy en bekritiseerde leiders, zoals de Libische president Gaddafi. In zijn eigen verkiezingscampagne had Sarkozy zich juist onderscheiden door scherpe kritiek op Poetin in verband met het Russische optreden in Tsjetsjenië. De schendingen van mensenrechten daar noemde Sarkozy toen „geen detail in de geschiedenis”. Maar na zijn aantreden als president sloot hij snel al vriendschap met Poetin, hetgeen Frankrijk onder meer belangrijke handelscontracten opleverde.

De Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, die met een klein aantal waarnemers in Rusland was, concludeerde maandag dat de verkiezingen in veel opzichten niet voldeden aan democratische normen. Stembiljetten zouden zijn gefotografeerd en ambtenaren zouden onder druk zijn gezet om op Poetins partij te stemmen. Die kreeg bijna tweederde van de stemmen.