België in ontbinding

België blijft verbazen. De Vlaamse verkiezingwinnaar en gedoodverfde kandidaat-premier Yves Leterme verliest deze week, na maanden vruchteloos praten, ten slotte de formatie. Demissionair premier Guy Verhofstadt mag nu van koning Albert een uitweg uit de impasse zoeken. Het is dus de verslagene Verhofstadt die de winnaar Leterme aan de macht moet helpen. Als Verhofstadt al zou slagen, treedt zodoende straks een zwaarbeschadigde nieuwe premier aan.

Logisch geredeneerd zou de koning evengoed de stembusuitslag van deze zomer ongeldig hebben kunnen verklaren. Althans onbruikbaar. België is namelijk een politieke boedel geworden, met kibbelende erfgenamen. Verhofstadt is nu curator, in afwachting van een premier mét parlementaire meerderheid. Wie die functie zal vervullen, lijkt er steeds minder toe te doen. De dubbele mislukking van Leterme en de lange duur van de formatie hebben voor een crisissfeer gezorgd die dieper gaat dan de vraag hoe straks de kiesgrenzen tussen Brussel, Halle en Vilvoorde zullen lopen. Verhofstadt keek er acht jaar lang nauwelijks naar om - hij is dus medeverantwoordelijk voor de malaise.

Door dit politieke amateurisme is België een land in staatkundige ontbinding. Het beschikt niet meer over een gezamenlijke politieke wil. Onder meer omdat het alleen nog provinciale politici heeft die niet verder willen kijken dan de belangen van hun eigen regio. En die dat ook niet hoeven omdat er geen nationale kiezers en nationale partijen meer zijn. Polarisatie wordt zo beloond. Wederzijds politiek isolement is de natuurlijke stand der dingen geworden. De huidige politici kennen elkaar te weinig en spreken soms letterlijk elkaars taal onvoldoende.

Het is tekenend dat het staatshoofd moet teruggrijpen naar de vorige generatie politici die het nationale belang nog konden verenigen met dat van het eigen landsdeel.

Inmiddels is echter ook duidelijk dat de alliantie van Leterme met het radicale en veel kleinere, sterk pro-Vlaamse N-VA hem belet om compromissen te sluiten. Het is aan zowel Franstalige als Vlaamse zijde opvallend hoe weinig men elkaar überhaupt nog tegemoet wil komen. Dat het land nu terugvalt op zijn demissionaire regering is beschamend. Hopelijk brengt dat de politieke klasse snel tot inkeer.

Weliswaar is de term ‘noodregering’ snel weer uit het politieke vocabulaire van de dag verwijderd. Maar in de praktijk maakt het niets uit. Verhofstadt mag nu eerst zijn politieke concurrenten naar de macht leiden. En daarna zijn eigen regering weer zachtjes optuigen.

België is een land in staatkundige nood geworden, onder leiding van een liberale premier die tot het uitstervend ras van Belgische staatslieden behoort. De Waalse of Vlaamse politici van nu worden dat niet.

Reageren op de hoofdartikelen?Ga naar nrc.nl/commentaar