Nu graag de snélle lijnen

De spoorwegen in de Randstad zijn goed bedeeld door de minister, ziet Maurits van Witsen. Intussen zit Nederland nog altijd te wachten op de start van de hogesnelheidslijn.

Merkwaardig land dat nog steeds zijn files meent te kunnen wegwerken, maar de potentie van zijn spoorwegen volkomen onderschat. Bravo minister Eurlings, die de bereidheid toont om 4,5 miljard euro in het spoorwegsysteem te investeren. Hiermee wordt een flinke capaciteitsverhoging mogelijk op de hoofdlijnen in de Randstad, alsmede naar Arnhem en Eindhoven.

Aldus kan het rondje-Randstad op alle essentiële delen viersporig worden uitgevoerd. Hierop kunnen zeer veel treinreizigers worden vervoerd. Zelfs op het tweesporig tussentraject Gouda-Woerden rijden nu al twaalf treinen per uur: elk kwartier paarsgewijs twee intercitytreinen en elk kwartier een stoptrein. Lange dubbeldeks-intercitytreinen en metro-achtige sprintertreinen kunnen hier plaats bieden aan ruim 12.000 personen per uur. Op viersporige trajecten is het desgewenst mogelijk om de capaciteit nog tot aanzienlijk boven het dubbele hiervan te verhogen, voldoende om het wegverkeer ingrijpend te ontlasten.

Dit alles betreft de Randstad. Maar terwijl de landen om ons heen, zoals België, Frankrijk, Spanje, Zwitserland en Duitsland gigantisch investeren in het forensenvervoer per trein, zijn en worden daar ook duizenden kilometer hogesnelheidslijnen gebouwd. Intussen zit Nederland nog altijd te wachten op de start van zijn eerste soortgelijke lijn van Amsterdam via Rotterdam richting Brussel. Zelfs het geld dat was bestemd voor een snelle verbinding met Noord-Nederland via de Zuiderzeelijn, is ingetrokken. Nu is het onjuist, zoals de Commissaris van de Koningin in Groningen ons wil doen geloven, dat we hier slechts beschikken over een karrespoor.

Al vele decennia bestaan er goede treinverbindingen van de Randstad met het Noorden, die voor de 225 km lange reis tussen Schiphol en Groningen 2,5 uur nodig hebben, met een snelheid van gemiddeld 90 km per uur. Via de polders zou de lengte 185 km echter bedragen, maar binnen enkele jaren komt de Hanzelijn (Lelystad-Zwolle) gereed, via welke de afstand met 15 km wordt bekort. Wanneer ook de forensenverbinding tussen Schiphol en Almere is verbeterd, kan de reistijd drastisch afnemen.

Het is jammer dat het Noorden is blijven tamboereren op een geheel nieuwe Zuiderzeelijn in de vorm van een hogesnelheidslijn of van een nog duurdere magneetbaan. Als derde verbinding tussen de Randstad en het Noorden zou deze ook macro-economisch zwaar onrendabel worden, terwijl een gepropageerde verlenging via een op te waarderen spoorlijn naar Bremen en Hamburg door dit dunbevolkte gebied geen schijn van kans maakt. Men had zich beter kunnen inzetten voor een snelheidsverhoging op de verbinding via Lelystad, Zwolle naar het Noorden en impliciet ook naar Twente richting Hamburg én Berlijn.

Dat is een zinnigere propositie, welke ook bij de Duitsers veel meer kans zou maken. Eenzelfde redenering geldt overigens voor de spoorlijn Utrecht-Arnhem richting Rijn- en Ruhrgebied. Zulks is tevens in overeenstemming met het beleid om de luchtvaart meer op grotere afstanden te richten.

Aldus kunnen de investeringen, die in de dichtslibbende Randstad worden voorbereid, tevens de aanzet vormen tot adequate hoogsnelle nationale- en internationale spoorverbindingen. Kortom: vind het juiste spoor terug.

De auteur is emeritus hoogleraar aan de TU Delft en voormalig hoofd ontwikkeling en planning van de Nederlandse Spoorwegen.