Hamas bouwt aan een eigen Hollywood

De blokkade ten spijt proberen Palestijnen in Gaza een filmset te bouwen.

Tv-kanaal al-Aqsa hoopt Oscars te winnen met films over het verzet tegen Israël.

Fathi Hammad is het brein achter het filmcomplex in Gaza, dat de naam De Echo zal dragen. Foto AFP Fethi Hammad, a Hamas candidate for the January 25 parliamentary election and member of the board of Hamas-owned al-Aqsa TV, the first private television station in the Gaza Strip, tapes a speech at the temporary studios of Al-Aqsa TV, 17 January 2006. The channel, operating on a trial basis, has come on air two weeks before the election, the first such ballot ever being contested by Hamas. AFP PHOTO/MOHAMMED ABED AFP

In het woestijnzand enkele kilometers ten zuiden van Gazastad staan lukraak wat stenen op elkaar gestapeld. Dit is het begin van een groots project van de fundamentalistische moslimbeweging Hamas voor de Gazastrook. In enkele jaren moet hier het Palestijnse equivalent van Hollywood verrijzen.

Fathi Hammad, het brein achter het plan, gelooft er heilig in. „De joden zijn er met Hollywood in geslaagd om via de filmindustrie zichzelf als slachtoffer neer te zetten en wereldwijd sympathie te winnen. Wij gaan hetzelfde doen.”

Op het braakliggende terrein stond twee jaar geleden nog een joodse nederzetting, die met hulp van de Verenigde Naties werd geruimd. Over vijf jaar moet deze zandvlakte zijn veranderd in een pretpark met filmstudio’s, bedoeïenententen, boomgaarden en spaanplaten gevels van vluchtelingenkampen en gevangenissen.

Een vliegende start heeft het project niet gemaakt. Door de Israëlische blokkade van de Gazastrook sinds juni komen er geen bouwmaterialen binnen. Het gebied, waar ruim 1,4 miljoen Palestijnen leven, is afgesloten als straf voor de machtsovername door Hamas zes maanden geleden. Sindsdien zijn er alleen een honderdtal perzikbomen geplant en hier en daar wat stenen gedumpt. Een verroeste container doet dienst als kantoor voor de opzichter, die vertelt dat hij al maanden werkeloos op het terrein woont. Voor nadere informatie verwijst hij zenuwachtig naar Hammad, het hoofd van al-Aqsa-tv, de televisiezender van Hamas.

Hammad, die tevens volksvertegenwoordiger is namens Hamas, zegt tijdens een gesprek in het verlaten parlementsgebouw in Gazastad films, tv-series en documentaires te gaan maken. Hij bevestigt dat ‘al-Asdaa’ (De Echo), zoals het complex gaat heten, een propagandamachine wordt. „Daar is niets mis mee. We gaan uitbeelden hoe het Palestijnse volk lijdt onder de bezetting en hoe we ons met heldendaden daartegen hebben verzet, we gaan de confrontatie aan met de dominantie van de Amerikaanse filmindustrie. De Amerikaan wordt altijd als de ‘good guy’ of de onoverwinnelijke superman gepresenteerd. Wij gaan laten zien dat het Palestijnse verzet ook goed en sterk is.”

Hammad klaagt dat het lot van de Palestijnen is genegeerd door de artistieke wereld. Niet alleen in het Westen, maar ook door de Arabische buren. „De filmindustrie van Egypte, Libanon en Syrië heeft ons in de steek gelaten. Daarom zullen we het zelf moeten doen.”

Het klinkt allemaal wat vergezocht, maar Hammad is doodserieus. „We gaan acteurs opleiden en professionele filmmakers uitnodigen om ons te trainen. Natuurlijk kunnen we niet meteen Hollywoodkwaliteit leveren. Daar hebben we geen geld voor. We zullen met vrijwilligers moeten werken. Maar wij beschikken over natuurtalent en met de huidige mogelijkheden van de computertechnologie is het allemaal niet zo ingewikkeld meer.”

In eerste instantie zullen de filmproducties alleen op al-Aqsa-tv te zien zijn. „Maar op den duur zullen we onze films wereldwijd verkopen. We gaan internationale erkenning krijgen. We gaan meedoen aan de Oscars.” Als groot voorbeeld noemt hij de film Lawrence of Arabia uit 1962 over de Arabische opstand van 1916 tegen de Ottomaanse overheersing.

De eerste film staat al op de rol: het geromantiseerde levensverhaal van Imad Aqel (1971-1993), een legendarische verzetsheld van het Palestijnse volk. Aanvankelijk droeg hij zorg voor de liquidatie van Palestijnse collaborateurs. Later, als leider van de al-Qassambrigade, de paramilitaire vleugel van Hamas, was hij verantwoordelijk voor verschillende terreuraanslagen in Israël. Omdat hij telkens weer ontsnapte aan Israëlische liquidatiepogingen, werd hij bekend als de man met negen levens. Uiteindelijk werd Aqel in 1993 door Israëlische troepen ingesloten en doodgeschoten. Nu, 14 jaar na zijn dood, hangt zijn levensgrote martelaarsportret nog altijd langs de straten van de Gazastrook.

Met dit thema volgt Hammad de bestaande formule van al-Aqsa-tv: de verheerlijking van zogenaamde martelaren die terreurdaden begaan. Het kanaal toont bijna continu beelden van raketbeschietingen op Israël en militanten voordat ze zichzelf in zelfmoordaanslagen opblazen. Dat alles gecombineerd met zwaarwichtige islamitische muziek of koranrecitaties inclusief echo-effect. „Dat is nu eenmaal onze interpretatie van de werkelijkheid. Het Palestijnse volk ligt onder vuur en vecht terug. Daar schamen we ons niet voor, daar zijn we juist trots op.”

Het filmproductiehuis al-Asdaa zal niet worden gebruikt om tot de dood van de Amerikanen en de joden op te roepen, zoals dat doorgaans wel op al-Aqsa-tv gebeurt, verzekert Hammad. Hij wil vooral ook positieve zaken laten zien. „We gaan aantonen hoe de Palestijnen en het Westen van elkaar kunnen leren. Hoe moslims naar het Westen zijn gegaan voor onderwijs en daar wijzer van zijn geworden. Of over de religieuze vrijheid die moslims in het Westen genieten. Omgekeerd gaan we ook jullie beeld aanpassen dat we allemaal terroristen zijn.”

Heeft hij dan ideeën voor films die niet over martelaren gaan? „Misschien gaan we een film maken over Alan Johnston”, zegt Hammad, verwijzend naar de BBC-correspondent die 114 dagen werd gegijzeld in de Gazastrook, totdat Hamas er in juni de macht overnam en voor zijn vrijlating zorgde. Hammad: „Ik denk aan een geromantiseerde versie. Het Westen zal Hamas leren waarderen.”