Bij de BBC is het woord ‘terrorist’ taboe

In zijn met de NS Publieksprijs onderscheiden boek Het zijn net mensen schetste Joris Luyendijk hoe lastig het is om zonder vooringenomenheid te berichten over het Midden-Oosten. Ook bij de BBC lijkt men zich bewust van deze problematiek.

Zo blijkt althans uit een reportage die BBC2 gisteren uitzond in de serie London Calling: Inside the World Service. De aflevering The Battle for Truth volgt enkele correspondenten van de Arabischtalige afdeling van het internationale radionetwerk, dat in 33 talen uitzendt. Ook zien we de training in het Londense Bush House van nieuwe medewerkers en volgen we een redactievergadering.

Uitgangspunt bij de verslaggeving is dat die evenwichtig en onpartijdig dient te zijn. Het gebruik van het woord 'terrorist’ in relatie tot het Midden-Oosten is verboden, omdat het te zeer beladen zou zijn. Ook mag de verslaggever zijn eigen overtuigingen of emotionele betrokkenheid niet verraden. Een ervaren correspondente werd bestraft toen ze in haar verslag van de verdrijving van Arafat bekende dat het haar tot tranen had gebracht.

Voor de Palestijnse correspondent in Israël en de Libanese in Beiroet is dat geen gemakkelijke opdracht, omdat hun landgenoten juist emotioneel engagement met de Arabische zaak verwachten. Ook het principe dat de BBC onafhankelijk is van het beleid van de Britse regering valt in Ramallah moeilijk te verkopen.

En dan zijn er vele praktische problemen, zoals het vinden van een woordvoerder van de Israëlische regering die Arabisch kan en wil spreken, het bedenken van een manier om voor de radio een stille demonstratie te verslaan en de permanente worsteling met een te krap budget. Maar voor de BBC World Service zijn de uitzendingen in het Arabisch belangrijk: onlangs werd een aantal afdelingen in Europese talen opgeheven om geld vrij te maken voor een Arabischtalig televisiekanaal.

De vraag of onpartijdige verslaggeving in het Midden-Oosten überhaupt mogelijk is werd direct en indirect vermeden in het televisieprogramma. Natuurlijk kan ook tegengeworpen worden dat de reportage bedoeld was als apologie van de ene BBC-afdeling voor de onafhankelijkheid van de andere. Misschien worden zulke intensieve debatten over journalistieke onafhankelijkheid ook op de burelen van Radio Nederland Wereldomroep gevoerd, maar daar ken ik geen documentaire over.

Gisteren was er veel nieuws op het gebied van de buitenlandse politiek, maar op de Nederlandse publieke zenders waren achtergrondreportages over recente ontwikkelingen in België, Venezuela en Rusland nogal summier. Ook Newsnight (BBC2) geeft op zo’n avond prioriteit aan de teddybeeraffaire in Soedan, omdat daarin een Britse onderwijzeres de hoofdrol speelt. Maar de wijze waarop haar vrijlating verslagen wordt is verre van provinciaals.

De Chinese betrokkenheid bij het conflict in Darfur werd genoemd in een van de Franse televisie gekochte reportage in Netwerk (NCRV), maar in Newsnight greep Hollywoodactrice Mia Farrow de actualiteit aan om op te roepen tot meer westerse druk op de Chinezen: een boycot van de Olympische Spelen in Peking ging haar te ver, maar ze had Steven Spielberg gevraagd om zijn artistieke medewerking aan de openingsceremonie te beëindigen. Farrow zegt dat hij een stevige brief stuurde aan de Chinese president Hu Jintao en nadenkt over zijn positie.

Ook in Newsnight kwamen bewoners aan het woord van de Afghaanse provincie Helmand – waar Britse troepen strijden – in door de Talibaan gecontroleerd gebied. Die Afghanen betoonden zich tevreden over het Talibaanbewind, dat meer rust en zekerheid zou bieden. De redactie opperde nog wel dat de mannen misschien niet vrijuit konden praten, maar de onpartijdigheid van het item ging verder dan de meeste Nederlandse berichtgeving uit Uruzgan.