Waarom hoor je soms je eigen echo in de telefoon?

Vervelend. Je bent aan het bellen en je eigen stem weerkaatst door de hoorn. Soms lijkt het wel alsof je met z’n drieën een conference call voert. Janneke van de Wetering uit Wageningen vraagt hoe die echo wordt veroorzaakt. „En kun je er ook wat aan doen?”

Jannekes vraag zou je ook andersom kunnen stellen, zegt ‘vakgek’ Ed Dusschoten, kwaliteitsmanager bij KPN: waarom hoor je géén echo tijdens het bellen?

„Echo is in een verbinding met een vaste lijn namelijk altijd aanwezig”, legt Dusschoten uit. „Je hoort jezelf altijd een beetje terug. Dat is zo ontworpen en dat moet ook, anders ga je harder praten. Denk aan iemand met een koptelefoon – via je oren regel je je eigen stemvolume. Maar vertraagt een echo te veel, dan is het hinderlijk. Je hoort jezelf een halve seconde later terug en dat verwart.”

Echo wordt vooral veroorzaakt door de zogenaamde ‘vork’: de plek waar het gesprek van een vierdraadsverbinding (tussen hoorn en toestel) wordt omgezet naar een tweedraadsverbinding (tussen toestel en netwerk). In deze vork worden het zend- en ontvangkanaal samengevoegd en kan een deel van de spraak als het ware teruglopen: echo.

Modernere vormen van telefonie zoals VoIP (Voice over IP) lopen steeds vaker over internetachtige verbindingen (IP) of via de satelliet. Bij zulke verbindingen is de kans op echo groter, door de vertraging van het geluid. Dusschoten: „Bij een gsm wordt de spraak gecodeerd, in datapakketjes door de lucht verzonden en weer in elkaar gezet. Een satellietsignaal moet zelfs helemaal de ruimte in. Dat kost tijd.”

Is er wat aan echo te doen? Ja, en dat gebeurt ook. Zogenaamde echo cancellers aan de rand van de verschillende netwerken dempen de weerkaatsing. Maar te veel echo cancelling in de verbinding kan weer de kwaliteit van het geluid aantasten en zelfs funest zijn voor dataverbindingen, aldus KPN.

Soms blijft dus wat hinderlijke echo over. Kunnen we daar zelf nog wat aan doen? Ja, ook dat kan. Ophangen en opnieuw bellen. Of gezellig op bezoek gaan of een ouderwetse brief schrijven.

Eppo König