Taalboeken (2)

Voor mij ligt een stapel (ongesneden, ongescande) boeken die eigenlijk te groot is om te behappen, dus we steken meteen van wal. Wie nog steeds niet in het bezit is van het Leenwoordenboek van de Utrechtse taalkundige Nicoline van der Sijs, moet nú meteen toeslaan, want dit prachtboek ligt momenteel in de ramsj (van € 69,95 voor € 22,50 bij alle filialen van De Slegte). De oorspronkelijke editie van dit werk verscheen in 1996 bij de Sdu. Het gaat hier om de herziene editie uit 2005, die verscheen bij uitgeverij Van Dale. In thematische hoofdstukken laat Van der Sijs zien wanneer en onder welke omstandigheden woorden uit onder meer het Frans, Duits, Engels, Spaans, Russisch, Japans en het Hebreeuws in het Nederlands terecht zijn gekomen. Bij het boek zit een cd-rom.

Nog een laatste uitgave van uitgeverij Van Dale: het Groot beeldwoordenboek (€ 38,95), een boek met ruim 3.500 kleurenafbeeldingen met daarbij in het Nederlands, Frans, Duits en Engels hoe de dingen op het plaatje heten (met bij ieder woord het geslacht). Er staan niet alleen voorwerpen in uit ons dagelijks leven – hoe heet een boodschappenscanner bij de supermarkt in het Frans? – maar ook afbeeldingen van bijvoorbeeld een waterkrachtcentrale, een middeleeuws kasteel en een kathedraal. Het boek is makkelijk te doorzoeken met behulp van een viertalig register.

Naast Van Dale lijkt het genootschap Onze Taal dit jaar de grootste producent van taalboeken. Voor de liefhebbers van dictees (niet ondergetekende) is er bijvoorbeeld De Dikke Drieduizend Dicteewoorden, met – de titel zegt het al – een dikke drieduizend lastige woorden die je in dictees kunt verwachten, mét uitleg. En met ook nog: 100 „leuke weetjes” over bijzondere woorden en tientallen oefenzinnen vol instinkers. En dit allemaal op 174 pagina’s, voor € 9,95. Het genootschap Onze Taal, dat dit jaar 75 jaar bestaat, heeft een Taaladviesdienst die al jaren telefonisch en schriftelijk wordt bestookt met alle mogelijke taalvragen. De 100 meest gestelde vragen zijn nu, mét hun deskundige antwoorden, gebundeld in een gebonden boekje getiteld Taal-top-100 (uitgegeven door de Sdu, prijs € 22,50). Er staat bijvoorbeeld in hoe het nu zit met d, dt of t, wat volgens sommige taalkundigen binnen een uurtje te leren is, maar waar in de praktijk ook HBO-leerlingen en studenten nog veel problemen mee hebben.

Hoe ziet het Nederlands er over 75 jaar uit? Die vraag wordt beantwoord in een Onze Taal-uitgave getiteld De toekomst van het Nederlandss (uitgegeven door Adr. Heinen, prijs € 11,95). Schrijven we straks allemaal hun hebben? (ja), is het meisje die straks goed? (zou kunnen), is een taal te sturen? (nee) – lees er meer over in dit aardige boekje, dat aanstaande zaterdag wordt gepresenteerd op het tweejaarlijkse congres van Onze Taal in Utrecht (er zijn nog kaarten).

En dan hebben we drie leuke dialectwoordenboeken: Het Leids woordenboek(€ 19,95) door Hans Heestermans (voormalig hoofdredacteur van de Grote Van Dale); Kak is ok ’n vak (€12,50), een boekje van Wim Daniëls en Marcel Hoogerman met daarin „de mooiste Brabantse uitdrukkingen in woord en beeld”; plus, van Jan Luitzen, een collectie „Plat-Mokumse spreuken, woorden en verhalen” onder de titel Wie roept de jan-lik-mijn-bord-af even?(€ 12,50). Bij Heestermans onder meer antwoord op de vraag: hoe raakte het van oorsprong Engelse woord bledder (leren voetbal, hoofd, grote vrouwenborst) in Leiden verzeild?

Waar hálen we de tijd vandaan om dit allemaal grondig te lezen? Gelukkig zijn er nog andere mogelijkheden om boeken woord voor woord te doorzoeken.

Ewoud Sanders

Reacties naar sanders@nrc.nl