Intiem gesprek met een blote voet op tafel

Er leek gisteren wel systeem te zitten in de onderwerpen van de culturele programma’s van de vroege zondagavond. Die periode is door de Publieke Omroep vastgesteld als moment dat de minderheid met belangstelling voor kunst en cultuur aan de beurt is, omdat gewone mensen dan eten of naar voetbal kijken en het dus toch niet uitmaakt wat je er tegenover plaatst.

Het begint al om vijf uur met De Kunst (NPS), een actueel magazine met steeds één enkel onderwerp. Na een zwakke start groeit presentator Hans Goedkoop in zijn rol en geeft hij de gasten meer ruimte. Gisteren waren dat de drie vrouwen van de vijf jaar terug overleden tekstdichter Lennaert Nijgh. Drie van de vele vrouwen van Len, corrigeerde Anja Bak, die inmiddels met Boudewijn de Groot is getrouwd. Alle drie vertelden liefdevol over de bezetenheid, de doodsverachting en de speed- en alcoholverslaving van hun man, zonder zichtbare onderlinge nijd. Er was een optreden van Boudewijns zoon Marcel en van singer-songwriter Spinvis, die zei op z’n elfde al geobsedeerd te zijn door Nijghs lied Eva: „Er zit altijd een geheim in zijn teksten, maar de deur staat op een kier”.

Ook Rob de Nijs zingt veel werk van Nijgh. Hij was gisteren de hoofdpersoon van het slechts drie afleveringen tellende programma Volle zalen, waarin interviewer Cornald Maas en documentaireregisseur Michiel van Erp met een populaire artiest of schrijver op stap gaan. De meerwaarde van de combinatie overtuigt na uitstapjes met Trijntje Oosterhuis en De Nijs nog niet helemaal. Of het zou moeten gaan om heimelijk gewonnen vertrouwen. Maas doet net alsof hij het niet wil hebben over de onderwerpen die de roddelbladen graag aanroeren, maar doet dat intussen dus toch wel. En De Nijs bekent dat hij soms last heeft van zijn liefde voor ‘de borrel’. Deze maand ontvangt hij voor het eerst AOW en dan is het niet meer verstandig om twee dagen voor een optreden zwaar te drinken. Willen wij dat weten? En is het van belang in het enige blokje kunst en cultuur dat ons door de Publieke Omroep vergund wordt?

Volgende week praat Maas met schrijfster Maria Goos over haar borstkanker. Maar dat kwam ook al ter sprake – na een degelijk maar weinig enerverend intermezzo in AVRO’s Close Up over architect Joan van der Meij – in aflevering twee van 30 hoog (NCRV).

Dat is een merkwaardig geval. In een zeldzaam breed publiciteitsoffensief lanceerde Frénk van der Linden zichzelf als meester-interviewer, die het zou aandurven om surprisegesprekken te voeren met hem vooraf onbekende gasten. Dat je zonder voorbereiding betere gesprekken kunt voeren dan met de knipselmap van een redactie die niet van verrassingen houdt, dat is correct. Maar de eerste twee gesprekken van Frénk waren ook niet goed: klef en gebaseerd op trucjes.

Zowel cosmetisch arts Robert Schoemacher als gisteren acteur Peter Blok werd vrijwel direct na binnenkomst tot intimiteit geforceerd door direct fysiek contact. De arts moest zijn ogen dicht doen en toestaan dat de interviewer zijn gezicht betastte. Blok werd gevraagd zijn schoenen uit te trekken, omdat volgens de Chinezen de voet de spiegel van de ziel is. Met een blote voet op tafel beland je snel in verhalen over een zingevingscrisis van zeventien jaar geleden en de kanker van je vrouw (Goos): „Vrijt dat anders?”

De gemiddelde kijker heeft vermoedelijk niet in de gaten dat deze interviewer aan het improviseren is. Integendeel, de aanwezigheid van drie door de gast meegenomen voorwerpen – het vangnet voor de interviewer – maken juist een verre van spontane indruk. Bovendien lijken die gasten geselecteerd op recent spektakel in hun privéleven, zodat het tenminste niet over hun werk hoeft te gaan. Kortom: 30 hoog is een goed idee dat laf is uitgewerkt met een zichzelf overschattende interviewer. Doodzonde, dus.