CSI Miami begint over vijf minuten

Jongeren lezen geen omroepbladen meer. Ze kijken op internet wat er op tv is. Er zijn twee nieuwe onlinegidsen: Zoomer.nl van de publieke omroep en Zie.nl van de krant ‘Dag’.

Een sms’je. ‘Het programma CSI: Miami begint binnen 5 minuten op RTL 5’. Afzender: Zoomer. Deze nieuwe dienst van de publieke omroep zorgt dat je nooit meer een programma vergeet. Zoomer is een televisiegids op internet en de mobiele telefoon. De mobiele versie is klaar, de webversie volgt waarschijnlijk deze maand.

Ook de gratis krant Dag lanceerde onlangs een online-tv-gids. Zie.nl werkt met profielen en ‘kijkwolken’. Programma’s die passen bij de voorkeuren van de gebruiker worden getoond in een bewegende wolk van plaatjes. Zie.nl laat ook wolken van bekende Nederlanders zien. Dag plaatst die vervolgens in de krant.

Zoomer en Zie.nl zijn niet de enige onlinetelevisiegidsen. De VPRO heeft een eigen gids op het web, er is Tvgids.nl – met sms-dienst – en veel websites publiceren kijktips. Zij spelen allemaal in op de dalende populariteit van de papieren gidsen en de vanzelfsprekendheid waarmee vooral jongeren gebruikmaken van internet.

Bovendien hebben omroepbladen en kranten steeds meer moeite om alle televisiekanalen netjes op papier te krijgen. Het zenderaanbod is de afgelopen jaren snel gegroeid. In 1980 kende Nederland slechts twee (publieke) kanalen. Tien jaar later waren er vijf, drie publieke en twee commerciële (RTL Véronique en, kortstondig, TV10). In 2000 waren er al vijftien Nederlandse kanalen en nog veel meer (analoge) buitenlandse zenders. Tegenwoordig bestaat een digitaal kabelabonnement uit een kleine honderd tv-zenders, met onder meer de Nederlandse themakanalen en alle regionale omroepen.

„Het aanbod aan tv-kanalen blijft groeien, maar ook het web staat vol met leuke, opvallende filmpjes”, zei Edwin Tromp, uitgever van Dag, eerder deze maand bij de lancering van Zie.nl. „Mensen zien echter door de bomen het bos niet meer. Zie.nl helpt hen op overzichtelijke en persoonlijke wijze.” De site kan ook een aantrekkelijke portal worden voor de tv-diensten van KPN, samen met PCM Uitgevers eigenaar van Dag.

De tv-gidsen op internet hebben echter een belangrijk nadeel. Zij mogen slechts de programma’s publiceren van drie dagen: vandaag, morgen en overmorgen. Op de rest van het aanbod houden de omroepen en hun gidsen het monopolie.

Dat alleenrecht op publicatie van de programmagegevens dreigde eerder dit jaar te verdwijnen. Nu is daarvan al vijftien jaar sprake, maar een paar maanden geleden leek een Kamermeerderheid voor een wetsvoorstel van de VVD en D66 om de programmagegevens vrij te geven. De omroepen moeten dan op een andere manier hun maatschappelijke relevantie bewijzen.

De behandeling van de motie van Frans Weekers (VVD) en Boris van der Ham (D66) laat echter op zich wachten. Struikelblok is de vraag of de omroepen financieel moeten worden gecompenseerd voor een mogelijk verlies aan lezers en adverteerders. De omroepen kunnen concurrentie krijgen van bijvoorbeeld De Telegraaf.

De publieke omroep wacht niet lijdzaam af totdat de Tweede Kamer een besluit heeft genomen. „Een voorschot op de toekomst”, noemt William Valkenburg, directeur internetcoördinatie van de Nederlandse Publieke Omroep, internetactiviteiten als online-tv-gids Zoomer en de tv-programma’s op afroep van Uitzending Gemist.

Valkenburg demonstreerde Zoomer onlangs tijdens het NPOX-festival voor medewerkers van de publieke omroep in het Instituut voor Beeld en Geluid in Hilversum. „Zoomer is voor twee soorten gebruikers: kijkers die willen weten wat er ’s avonds op tv is en mensen die een eigen gids willen samenstellen.” De webversie die eind dit jaar uitkomt wordt uitgebreid met ‘sociale’ elementen: gebruikers kunnen bijvoorbeeld kijklijsten delen met vrienden. Ook volgt een koppeling met Uitzending Gemist.

Valkenburg vindt dat de publieke omroep het web meer centraal moet stellen. Dankzij internet kunnen de omroepen actiever een nieuw publiek proberen te bereiken. Een van de manieren om dat te doen is programmagegevens aanbieden aan andere sites. Op Maroc.nl, de populaire website voor Marokkaanse Nederlanders, is een proef aan de gang. Mohamed El Aissati, medewerker van de IKON en webmaster van Maroc.nl, liet tijdens het NPOX-festival twee lijstjes op zijn website zien. Onder de titel Must.C plaatst Maroc.nl binnenkort eigen kijktips op de site en onder Seen staan links naar interessante programma’s die al op tv zijn geweest en te zien zijn bij Uitzending Gemist. El Aissati: „Dat is erg handig voor onze doelgroep. Die mist vaak programma’s die men interessant vindt, maar niet als zodanig herkent.”

Een sms’je dat meldt dat een programma begint, zal in ieder geval in de smaak vallen bij de Leidse studenten die vorige week tijdens NPOX en public mochten vertellen wat zij verwachten van de publieke omroep. Zo’n sms voorkomt in elk geval nare verrassingen. „Zit je vrijdagavond klaar voor De Lama’s en Ranking the Stars, krijg je 3,5 uur lang schaatsen”, aldus een van de studenten. „Zo lang kijkt niemand toch naar schaatsen?”