Cryptomoslims?

Kun je in het geheim moslim zijn? Die vraagt komt op nu een Amerikaanse presidentskandidaat op het internet wordt afgeschilderd als een ‘ondergrondse islamitische agent’, die, als hij eenmaal tot president is gekozen, de ambtseed zal afleggen op de koran. Die ‘onthulling’ geeft niet alleen blijk van islamofobie, maar roept ook herinneringen op aan de Koude Oorlog, toen menig Amerikaan werd beticht van ‘cryptocommunisme’, heimelijk heulen met de vijand. Het rode gevaar is verkleurd: het is intussen groen geworden.

Senator Barack Obama van Illinois, die meedingt naar de nominatie van de Democratische Partij, is gemeentelid van de United Church of Christ in Chicago. Zijn vader was een atheïst uit Kenia en zijn grootvader van vaders kant was een islamitische boer. Zijn moeder, een vrouw uit Kansas, hertrouwde met een Indonesiër die weleens naar de moskee ging. Obama’s middle name is Hussein en hij woonde van zijn zesde tot zijn tiende jaar in het land van zijn stiefvader. Volgens het conservatieve internetmagazine Insight volgde hij daar lessen aan een madrassa (koranschool).

De vraag aan het begin van dit stukje is geen politieke, maar een geloofskwestie. Want wie is eigenlijk moslim? De vraag naar iemands religieuze identiteit kan door drie partijen worden beantwoord. In de eerste plaats door de betrokkene zelf (‘Ik ben een…’). In de tweede plaats door geloofsgenoten in iemands directe omgeving: de parochie, gemeente of moskeegroep (‘hij is één van ons’). En ten slotte door de gemeenschap in ruimere zin (‘hij is een echte calvinist’). De islam kent eigenlijk maar één criterium voor moslim-zijn; onderwerping aan God door het publiekelijk uitspreken van de shahada (belijdenis): ‘Er is geen god dan God en Mohammed is zijn gezondene’.

Voor islamieten is de geloofsbeleving een openbare, sociale aangelegenheid. De islam kent zoveel voorschriften voor het alledaagse leven dat je niet onzichtbaar het islamitische geloof kunt belijden. En moslims nemen jouw gelovigheid niet serieus als ze je de geloofsplichten niet zien nakomen. Obama had dan ook volkomen gelijk toen hij zei: ‘If I were a muslim, I would let you know’.

Deze rubriek geeft wekelijks antwoord op vragen over verschillende religies.