Ruzie in ‘Panama’ aan de Maas

Burgemeester Leers van Maastricht heeft ruzie met een raadslid, omdat hij ‘de laatste restjes cliëntelisme’ opruimt. „Het gezag van de overheid is in het geding.”

Het Maastrichtse raadslid Gerard van Rens, tot deze week voorzitter van de CDA-fractie, is een trouwe klant van de deurwaarders in zijn gemeente. Sinds 1998 betaalde hij zijn gemeentelijke belastingen niet. De gemeente moest jaarlijks aanmaningen sturen, dwangbevelen uitschrijven en beslag leggen op zijn raadsvergoeding.

Van Rens (60) betaalde meer rekeningen niet. En geleend geld betaalde hij niet altijd terug. Op zijn appartementen aan de Kleine Gracht ligt sinds 2002 beslag. Niet van één schuldeiser, maar van vier. Onder meer van de Belastingdienst. Op 13 november 2002 veroordeelde de kantonrechter in Maastricht de toenmalig fractievoorzitter wegens het niet betalen van een rekening.

Burgemeester Gerd Leers weet sinds 2003 van de problemen, toen drie schuldeisers beslag lieten leggen op de raadsvergoeding van Van Rens. De schulden van Van Rens waren al langer een publiek geheim. Het verhaal gonsde van het Vrijthof tot de Markt.

Nu is het geen geheim meer. Vorige week onthulde Dagblad De Limburger dat de burgemeester vier jaar geleden een vertrouwelijk gesprek heeft gehad met de fractievoorzitter. Leers probeerde Van Rens te overtuigen dat hij beter kon opstappen. Toen dat niet lukte maakten ze een afspraak.

Van Rens zou, vanwege zijn schuld van meer dan een half miljoen euro, niet meer het woord voeren in „majeure kwesties met grote financiële belangen”, staat in het gespreksverslag dat NRC Handelsblad heeft. Bij „een serieus probleem rondom de schulden” zou Van Rens „de consequenties onder ogen zien” en opstappen als fractievoorzitter én raadslid. Van Rens tekende het gespreksverslag „voor gezien”.

Burgemeester Leers wilde met de afspraak voorkomen dat de integriteit van het raadslid aangetast zou worden, schreef hij vorige week in een brief aan de gemeenteraad. Een raadslid in een financieel kwetsbare situatie, loopt het risico dat derden hem „ongewenst beïnvloeden”, aldus Leers. Wie zo diep in de schulden zit, kan bovendien -uit vrees dat de schulden in de publiciteit komen - „chantabel zijn”, was Leers uit extern advies gebleken.

De burgemeester meldde de gemeenteraad ook dat Van Rens „stelselmatig” zijn rijks- en gemeentebelastingen niet voldeed. Hierdoor is „het gezag en de geloofwaardigheid van de overheid” in het geding, aldus Leers. Het CDA zette Van Rens uit de fractie. Opstappen als raadslid deed hij echter niet.

Volgens de burgemeester was Van Rens vrijwillig akkoord gegaan met de afspraken die in 2003 tijdens het gesprek gemaakt waren. Maar advocaat Richard Wagemans van het raadslid ontkent dat nu. Wagemans: „Leers heeft jarenlang geprobeerd Van Rens de mond te snoeren omdat die het niet eens was met diens prestige projecten. Een fractievoorzitter die zijn mond moet houden over grote politieke issues! Leven we hier in Panama? Wat Leers gedaan heeft, mag helemaal niet.”

Van Rens deed afgelopen woensdag aangifte tegen de burgemeester wegens het schenden van de geheimhoudingsplicht, en wegens smaad en laster. Donderdag volgde een aangifte tegen een wethouder.

Burgemeester Leers zegt desgevraagd niet op de kwestie zelf in te gaan nu er aangifte is gedaan. „Maar ik heb liever ruzie, dan dat ik voor halve oplossingen kies. Die ruzie heb ik nu omdat ik me verzet tegen cliëntelisme.”

Met het cliëntelisme doelt Leers op het dienstbetoon dat de politiek in Maastricht en elders in Limburg lang gekenmerkt heeft. De banden tussen politici en bouwwereld zijn traditioneel nauw. Begin jaren negentig werden twee wethouders uit Maastricht veroordeeld wegens het aannemen van giften van bouwbedrijven. Een collega-wethouder bevoordeelde hij bedrijven in ruil voor giften aan verenigingen en de lokale CDA-afdeling. Uit die tijd dateert Maastrichts’ bijnaam ’Palermo aan de Maas’.

Van Rens begon als raadslid in 1999, dus ná de affaires. Maar ook hij had er geen probleem mee om een in Maastricht actief bouwbedrijf om een gift of lening te vragen als daarmee problemen bij zakenpartners of vrienden konden worden opgelost, zo blijkt uit berichten in de regionale media.

„Juist die houding, gecombineerd met de grote schulden van Van Rens, deed de alarmbellen rinkelen in het stadhuis”, vertelt een hoge ambtenaar die hier niet met naam genoemd wil worden. „Het maakte Van Rens kwetsbaar voor ongewenst invloeden. De vraag was sowieso hoe Van Rens zonder inkomsten zijn hypotheek kon betalen.”

Advocaat Wagemans: „Hoe mijn cliënt zijn hypotheek betaalt, daar heeft de buitenwereld niets mee te maken. Overigens heeft hij geen belastingschuld meer. Dat is allemaal geregeld. Twee schuldeisers is hij aan het afbetalen. Meer schuldeisers ken ik niet.”