Rekeningrijden in 2011 ingevoerd

De traditionele autobelasting verdwijnt en wordt vervangen door een tarief waarbij het gebruik van de auto centraal staat. De rekening zal niet worden geïnd met hulp van tolpoortjes of signalering op de weg, maar met hulp van – niet nader omschreven – satelliettechniek via kastjes in alle acht miljoen auto’s, en overal in Nederland.

Prijzen van de kastjes of tarieven van de kilometerheffing zijn nog onbekend, maar het uitgangspunt is dat de weggebruikers van Nederland gezamenlijk niet meer gaan betalen. De inbreuk op de privacy – vadertje Staat weet straks te allen tijde waar een weggebruiker zich bevindt en bevond – zou geen juridische problemen opleveren.

Dat is in grote lijnen het voorland dat minister Camiel Eurlings (Verkeer en Waterstaat, CDA) gisteravond schetste bij de aankondiging dat dit kabinet de kilometerheffing definitief gaat invoeren. Vanaf 2012 zal de heffing landelijk worden geïntroduceerd: in het begin alleen afhankelijk van de mate van vervuiling door het voertuig. Daarna wordt het tarief ook afhankelijk gemaakt van tijd en plaats van het weggebruik, zodat automobilisten op de spitstijden op drukke wegen meer betalen en die op rustige wegen buiten de spitsuren minder. Eurlings bracht slechts twee A4’tjes naar buiten; een brief aan de Kamer volgt.

„Een van de ingrijpendste besluiten van dit kabinet, een grensverleggende beslissing die zijn weerga niet kent.” Zo prees minister Eurlings gisteravond zijn plannen voor de kilometerheffing aan. „Wij gaan vooroplopen in de wereld. [In geen ander land] is gekozen voor een landelijke dekking voor al het gemotoriseerde verkeer op de weg.” Voor megalomanie is de minister niet bang. Hij heeft nog drie jaar om te experimenteren en er is de laatste jaren veel veranderd op het gebied van technologie. „Wie heeft er tegenwoordig geen Tomtom?”

Uitgangspunt voor de kilometerheffing is volgens de minister dat het een „eerlijk” systeem is.

[Vervolg Wegbeprijzing: pagina 3}

Geld bijverdienen door spits te mijden

Automobilisten moeten per saldo niet meer gaan betalen, maar anders gaan betalen. De ook aanwezige ANWB-directeur Guido van Woerkom schatte het omslagpunt dat rijden duurder wordt op 17.500 kilometer per jaar – uiteraard afhankelijk van het type voertuig en plaats en tijd van het weggebruik.

In 2011, nog net voor het eind van de reguliere zittingsperiode van dit kabinet, zal een begin worden gemaakt met een kilometerheffing voor vrachtwagens. Volgens het kabinet is hiervoor wel een „intensieve samenwerking” met Duitsland, Frankrijk en België nodig. Duitsland heeft al een heffing voor vrachtwagens en België en Frankrijk werken eraan.

Met de plannen zet het kabinet nog nét de „belangrijke onomkeerbare” stap die in het vooruitzicht was gesteld, al zal de minste of geringste tegenvaller de stap buiten de huidige kabinetsperiode duwen – aangenomen dat Balkenende IV zijn reguliere zittingsperiode volledig uitzit.

Maar minister Eurlings betwist die lezing. In de huidige kabinetsperiode zal wetgeving worden afgerond en verder worden geëxperimenteerd met allerlei vormen van ‘spits mijden’, waarbij automobilisten worden beloond voor het mijden van de files. Volgens het kabinet worden met alle plannen meerdere „belangrijke en onomkeerbare” stappen gezet. „Het kabinet gaat in deze periode het point of no return voorbij.”

Ambtenaren op het ministerie van Verkeer en Waterstaat hebben de afgelopen maanden „keihard gewerkt” om de wetgeving al voor te bereiden. Want er zijn wetswijzigingen nodig om op rijkswegen te gaan heffen, wegen die al uit de publieke middelen zijn betaald. De wetgeving zou voor de zomer al naar de Tweede Kamer kunnen.

Heeft Eurlings nu met succes zijn plannen door de ministerraad gekregen of juist niet? Critici betreuren dat er niet nog tijdens deze kabinetsperiode ingrijpender heffingen komen, zoals de spitsheffing waar de regio Amsterdam mee flirtte. Er zal weliswaar veel worden geëxperimenteerd in deze regio de komende jaren, maar dat gebeurt allemaal op basis van vrijwilligheid. Tijdens deze kabinetsperiode betalen automobilisten eigenlijk hetzelfde, of ze verdienen bij via spits mijden. De veel- of vuilrijder zal op zijn vroegst in 2012 de financiële gevolgen voelen.

Werkgevers, vervoerders en andere autolobbyisten reageerden gisteren allemaal eensgezind positief. Eurlings heeft vooralsnog het broze draagvlak voor een kilometerheffing kunnen behouden. In de vervoerssector wordt ook van een succes gesproken omdat Eurlings binnen het kabinet Financiën getrotseerd zou hebben. In de nabije toekomst verschuiven miljarden euro’s van motorrijtuigenbelastingen naar het ministerie van Verkeer en Waterstaat. Eindbestemming: infrastructuur. De opbrengsten van de kilometerheffing gaan niet naar de algemene middelen, waar ook bijvoorbeeld de leraren van worden betaald.

Er lijkt hier echter nog een conflict te smeulen. Eurlings was gisteravond voor zijn doen opmerkelijk vaag over wie het geld straks gaat beheren en hoe. Worden de inkomsten van de kilometerheffing nu wel of niet geoormerkt? Het laatste is in strijd met het Nederlandse begrotingsbeleid, maar werd vorig jaar op de valreep door voorganger Zalm al aan de Kamer toegezegd.

Zeker is dat minister Wouter Bos van Financiën er mee heeft ingestemd dat de staatsmiddelen bij hem vertrekken. „Ik denk dat de motorrijtuigenbelasting gaat verdwijnen en de BPM-aanschafbelasting voor een groot deel”, zei hij na afloop van de ministerraad.