Was de Grote Roerganger er nog maar

Restaurant Het Oosten is Rood is gevestigd in een voormalige wapenfabriek op een verlaten fabrieksterrein in het noordoosten van Peking. Het is een enorme kantine waar dagelijks tientallen ‘maoïsten’ samenkomen om op bijna morbide wijze hun ‘Grote Roerganger’ te vereren en om weer even te snuiven aan de sfeer van hun jeugd.

‘Het Oosten is Rood’ is genoemd naar een communistisch strijdlied dat nog elke dag op het perron van het centraal treinstation in Peking uit de luidsprekers schalt. Bij de ingang van het ‘revolutierestaurant’ is het al te horen. Meisjes met vlechtjes, gekleed als Rode Gardisten, flankeren een houten poort waarboven zijden schilderijen van Marx, Lenin en Stalin hangen. „Geen foto’s maken”, commanderen de meisjes.

Bij binnenkomst loop ik op tegen een vier meter hoog stalinistisch beeld van boeren zwaaiend met rode boekjes. Overal hangen propagandaposters en in vitrines hangen krantenknipsels over Mao. Zelfs op de theepotten staat zijn beeltenis. De bezoekers zitten aan ronde tafels en rode stoelen. Boerenjongens met overalls en blauwe petten lopen met enorme gietijzeren potten boven hun hoofd. Ze serveren het favoriete eten van Mao Zedong.

‘Het Oosten is Rood’ is niet het enige restaurant waar Mao en Culturele Revolutie centraal staan. Er zijn ook restaurants als ‘1966’ (het jaar waarin de Culturele Revolutie begon) en ‘Serve the people’ waar Mao als een held uit een Walt Disney film wordt afgeschilderd.

Volgens de Amerikaan Dwight McWethy, eigenaar van het internetbedrijfje ‘Het Oosten is Rood’ dat handelt in parafernalia uit de tijd van de Culturele Revolutie, is het uitbaten van Mao, en zelfs het bespotten van zijn figuur, in China toegestaan zolang zijn verdiensten maar worden benadrukt. „Veel mensen verdienen hun brood in China met de verkoop van zijn beeltenis op allerlei artikelen. Die vercommercialisering mag zolang Jiang Qing (Mao’s vrouw) en Lin Biao (leden van de zogeheten Bende van Vier) niet worden afgebeeld of verkleed in een restaurant rondlopen en zolang Mao niet wordt vernederd”, zegt McWethy.

Vooral kunstenaars zoeken de ethische en esthetische grenzen in het maken van revolutionaire kunst. Dat Mao gevaarlijk terrein blijft, ervoer de kunstenaar Gao Qiang toen zijn galerie tijdens het Zeventiende Partijcongres, eerder deze maand, werd gesloten. Hij had Mao afgebeeld met vagina en borsten. Spotten en vereren mag – vernederen niet, want Mao Zedong krijgt van de huidige leiders en het volk nog altijd het cijfer zeven. „Wat Chroesjtsjov deed met Stalin, zullen we met Mao Zedong nooit laten gebeuren”, beloofde de Chinese leider Deng Xiaoping al in 1981, verwijzend naar de wijze waarop de vroegere Sovjetleider Stalins misdaden veroordeelde.

In een toespraak die hij vier jaar geleden hield ter ere van de 110de herdenking van Mao’s geboortedag, borduurde de huidige partijleider Hu Jintao voort op de uitspraken van Deng. „We moeten Mao’s fouten erkennen, maar zijn grote revolutionaire verdiensten moeten op waarde worden geschat. Hij is en blijft de grondlegger van de communistische partij”, was de boodschap van Hu.

Hu prees Mao ook om niet de steun te verliezen van miljoenen boeren en arbeiders die niet hebben gedeeld in de onstuimige economische groei van de afgelopen jaren. Voor hen is Mao nog steeds een krachtig symbool. Dat geldt bijvoorbeeld voor de 56-jarige arbeider Liu. Wekelijks komt hij met vrienden en familie naar ‘Het Oosten is Rood’. „Het brengt me terug in de sfeer van mijn jeugd. Ik hou van Mao want hij heeft ons bevrijd van het keizerrijk en van de Japanners. Hij zorgde beter voor ons boeren en arbeiders dan de huidige leiders”, zegt Liu .

Op het podium begint een voorstelling van zingende Rode Gardisten, schietende soldaten en met het Rode Boekje marcherende meisjes met lange vlechten. Ze voeren een bedrijf op uit de revolutionaire opera ‘Het meisje met het witte haar’. De gasten – ik ben de enige buitenlander – zwaaien uitzinnig met hun rode vlaggen als er een half aangeschoten vrouw op het podium wordt gehesen. Ze ligt bijna in katzwijm voor de foto van de Grote Leider en in extase danst ze mee met de hoekig bewegende Rode Gardisten.

Achterin de zaal wordt een grote rode vrachtwagen in het spotlicht gezet. Iedereen draait zich om wanneer de legermeisjes boven op de motorkap dansen en springen. ‘Mao Zedong is groot’, klinkt het uit de luidsprekers.