Maatschappelijk verslag vooral pr

Bedrijven hebben moeite om hun maatschappelijke jaarverslagen de status van ‘glossy pr-folder’ te laten ontgroeien. Negatieve informatie wordt nog vaak weggelaten.

Goed nieuws over de maatschappelijke jaarverslagen van bedrijven. Het aantal neemt toe en ze bevatten meer informatie. Maar dan vooral positieve. „En daarmee ontstaat al snel een glossy pr-verslag”, waarschuwt accountantorganisatie Ernst & Young in een onderzoek naar maatschappelijke jaarverslagen dat morgen uitkomt.

Ernst & Young onderzocht de verslaggeving over maatschappelijk ondernemen door de 25 AEX-fondsen en elf andere bedrijven die als toonaangevend gelden op dit gebied (zoals verzekeraar Achmea, papierfabrikant Crown van Gelder, energiemaatschappijen Nuon en Eneco en Schiphol). Zeven AEX-fondsen (Randstad, Vedior, Corporate Express, Hagemeyer, Rodamco Europe, SBM en Tomtom) hebben geen verslag, maar volstaan met een hoofdstuk bij het financiële jaarverslag. De maatschappelijke jaarverslagen hebben veel meer onderwerpen dan alleen het milieu, zoals in het verleden. Ook sociaal beleid, mensenrechtenkwesties, goed ondernemingsbestuur en relaties met belanghebbenden vallen onder de onderwerpen.

Bij 60 procent van de bedrijven die wel een verslag hebben, overheerst de positieve berichtgeving of zijn zelfs vrijwel geen negatieve berichten opgenomen. Zelfs niet als een bedrijf met dilemma’s op sociaal of milieugebied in de media is verschenen. Bij vier op de tien jaarverslagen constateerde Ernst & Young dat wel een evenwichtig beeld wordt gegeven. „Maar zelfs als 80 procent goed gaat, moet je niet vergeten te vertellen welke 20 procent niet goed gaat en wat je eraan gaat doen om dat te verbeteren”, stelt Dietmar Laske, een van de onderzoekers en adviseur in maatschappelijk verantwoord ondernemen bij Ernst & Young. „En dat ontbreekt er vaak aan.” Hij geeft toe dat de kwaliteit van de jaarverslagen de onderzoekers van Ernst & Young is tegengevallen.

Een ander probleem is dat de gegevens in de maatschappelijke jaarverslagen moeilijk vergelijkbaar zijn. Niet met de eigen resultaten in eerdere jaren en ook niet met die van concurrenten. Bij een aanzienlijk aantal bedrijven wordt het ene jaar voor andere doelstellingen gekozen dan het ander jaar. Of het bedrijf zijn prestaties heeft verbeterd, valt voor de buitenstaander niet na te gaan. Verder worden de eigen prestaties vrijwel nooit vergeleken met die van concurrenten. „Bedrijven komen ook al snel met het verhaal dat ze te verschillend zijn”, zegt Laske. „Maar waar een wil is, is een weg. Grote bedrijven moeten een vergelijking gewoon aandurven.”

Maatschappelijke jaarverslagen zijn niet verplicht en hebben daardoor een vrijblijvend karakter. Bij slechts 6 van de 27 onderzochte verslagen is aangegeven dat een bestuurder maatschappelijk verantwoord ondernemen in zijn portefeuille heeft. Slechts 3 bedrijven schrijven dat managementbeloningen ook gekoppeld zijn aan prestaties op in duurzaam ondernemen.

Opvallend is dat tweederde van de bedrijven het maatschappelijk verslag laat doorlichten door een accountant, maar daarbij kiest voor een lichte vorm. Slechts twee bedrijven hebben een zogeheten controlerapport laten maken, waarbij er meer zekerheid over de juistheid van de informatie kan worden gegeven. Dat bedrijven kiezen voor een lichte vorm, zou volgens Laske te maken kunnen hebben met de kosten. „Maar dat is gissen. En veel bedrijven zijn gewoon nog niet zover dat wij daar kunnen controleren.”