Iedereen zijn tv-zender op internet

Bedrijven en overheid gebruiken web-tv om hun eigen nieuws te brengen.

„Dat is zorgelijk als ze meer pretenderen te zijn dan een bewegend relatiemagazine.”

Wat is de overeenkomst tussen de politie Zuid-Limburg, uitgeverij Nieuw Amsterdam en voetbalclub PSV? Ze beschikken alle drie over een eigen tv-zender op internet en bedienen zich van journalistieke genres als het interview, de reportage of het nieuwsbulletin om buiten de reguliere media om zelf hun nieuws te brengen.

„Iedereen zijn eigen tv-zender op internet. Dat begint een trend te worden”, zegt Tom van der Maas, directeur van EPN, het platform voor de informatiesamenleving. Volgens Maas is web-tv in opkomst omdat de technologie is verbeterd en veel goedkoper is geworden. „Zo’n drie jaar geleden waren de beelden op internet nog schokkerig. Nu is het prachtig beeldvullend. Ook kost webcasten bijna niets meer”, zegt hij.

„Web-tv is in navolging van het weblog het nieuwe middel voor communicatie- en marketingafdelingen”, signaleert Thomas Bruning, algemeen secretaris van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ). Hij maakt zich zorgen als zulke webzenders méér pretenderen te zijn dan een bewegend relatiemagazine. Als voorbeeld noemt hij het dagelijkse nieuwsbulletin via internet van het politiekorps Zuid-Limburg.

De reportages zijn gemaakt door de afdeling communicatie, die zegt niets anders te brengen op web-tv dan in de persberichten staat die in de loop van de dag naar kranten, radio en tv gaan. Politie Internet Televisie (PIT), dat volgens Bert van Klaveren van de politie Zuid-Limburg meer openheid wil geven over het politiewerk, trekt nu enkele honderden kijkers per dag.

„De politie moet goed controleerbaar zijn. De pers moet de mogelijkheid hebben om op tijd op de plek van een incident te zijn”, zegt Bruning. „Als de politie zelf aan het publiek gaat vertellen hoe goed ze ter plekke heeft gehandeld kan die controlerende rol niet worden uitgeoefend.”

Onafhankelijke berichtgeving over de politie staat volgens hem toch al onder druk sinds in 2005 de open politiefrequentie is vervangen door het gesloten communicatiesysteem C2000. Daardoor kunnen journalisten niet meer meeluisteren en zijn ze volgens Bruning meer afhankelijk van politiewoordvoerders, die hen vaak te laat of niet informeren.

De NVJ heeft de indruk dat voetclubs als Ajax, Feyenoord en PSV die ook web-tv hebben, de reguliere media soms niet meer toelaten tot trainingen of minder interviews afgeven met spelers. Ze kunnen dat tenslotte ook zelf. „Als je journalisten minder kans geeft om alles rondom je voetbalbedrijf te verslaan, pleeg je inbreuk op de vrije nieuwsgaring”, zegt de secretaris van de NVJ.

Beelden van trainingen, reportages van persconferenties en portretten van (oud)-spelers. Dat biedt PSV TV, dat ook vrij toegankelijk is op het web. De mooiste momenten van de twintigste landstitel is het populairste filmpje en trok bijna 50.000 kijkers. De tienkoppige redactie maakt niet alleen items voor PSV TV, maar ook uitzendingen voor de digitale kanalen Tele 2 en Digitenne van KPN en levert beelden aan het tv-programma Clubvoetbal Insite, de gezamenlijke uitzending van PSV TV, Ajax TV en Feyenoord TV op RTL 7.

Eddy Jansen, die twintig jaar bij het sportprogramma Langs de lijn heeft gewerkt, is hoofdredacteur van PSV TV. Hij vindt niet dat het aan PSV gelieerde webstation een bevoorrechte informatiepositie heeft. „Journalisten van reguliere media hebben ook alle kansen”, zegt Jansen. „Wel zijn we vaak op de Herdgang voor een training en dan hoor je of zie je veel. Dat kan Studio Sport nooit doen.”

Hij pretendeert journalistieke televisie te maken. Tot op heden heeft hij, naar eigen zeggen, nooit meegemaakt dat de directie van PSV een veto afkondigde over een item. „Rond het kampioenschap vorig jaar was er een controverse tussen Ronald Koeman en voorzitter Frits Schuitema. Dat hebben we keurig met hoor- en wederhoor gebracht”, zegt hij. Maar hoe reageert de club als zijn redactie nieuws boven water krijgt dat de leiding onwelgevallig is? „Dan zou het kunnen dat we daar dan een dag mee wachten”, zegt Jansen.

Is PSV TV een journalistiek medium of een pr-instrument? Volgens Frans van den Nieuwenhof, chef sport van het Eindhovens Dagblad en voetbalverslaggever, zit de zender ertussen in. „ Ze spitten niet in kwalijke zaken zoals wij. In de benadering van wedstrijden of spelers zijn ze echter best journalistiek, hoewel ze een pet ophebben. Ze zijn enthousiast en betrokken in hun berichtgeving”, zegt hij.

Sinds een paar maanden heeft ook uitgeverij Nieuw Amsterdam web-tv. Een redactie van vijf mensen maakt wekelijks een cultureel programma waarin de boeken van de uitgever centraal staan. Nieuw Amsterdam TV beschouwt directeur Hendrik de Leeuw als „belangrijk pr-instrument om de eigen auteurs en boektitels op de kaart te zetten en een eigen agenda te bepalen in de culturele wereld.” Zijn uitgeverij is in gesprek met andere partijen over uitwisseling van materiaal, waaronder een publieke omroep. Persbureau ANP zet de filmpjes al op het net.

Aan het einde van dit jaar besluit de uitgeverij of ze overgaat op dagelijkse verversing van de uitzendingen en of de content aan anderen wordt geleverd in de vorm van een journaal of losse items. „Dit is een fenomeen dat je al in de autojournalistiek ziet”, zegt Bruning, „want automerken leveren ook kant en klare filmpjes aan programmamakers. Dat is heel ongelukkig, omdat je er als maker geen journalistieke meerwaarde meer aan kunt geven.”

Volgens de NVJ-secretaris ziet het publiek wel degelijk het onderscheid tussen een journaal dat afhankelijk is van een bedrijf of overheid en onafhankelijke journalistiek. Ook Maas van het platform voor informatiesamenleving EPN relativeert de invloed van web-tv van bedrijven of overheid. „Ze trekken beduidend minder geïnteresseerden dan de massamedia. Bovendien kan de samenleving niet zonder ankerpunten: er moet hoor- en wederhoor zijn en daar zijn de reguliere media voor. In de veelheid van nieuws brengt de onafhankelijke journalistiek de echte feiten.”

Meer informatie op www.pit.tv, www.nieuwamsterdam.tv