Elk bedrijf z’n eigen nieuwszender op internet

Is het journalistiek of een PR-instrument? Bedrijven overheid hebben journalisten niet nodig en maken zelf hun nieuws wel, op webtv. „Ze spitten niet in kwalijke zaken.”

Rotterdam, 31 okt. - Wat is de overeenkomst tussen de politie Zuid-Limburg, uitgeverij Nieuw Amsterdam en voetbalclub PSV? Ze beschikken alle drie over een eigen tv-zender op internet maken interviews, reportages of nieuwsbulletins om buiten de reguliere media zelf nieuws te brengen.

Volgens Tom van der Maas, directeur van EPN, het platform voor de informatiesamenleving, is web-tv in opkomst omdat de technologie is verbeterd en veel goedkoper is geworden. „Zo’n drie jaar geleden waren beelden op internet nog schokkerig. Nu is het prachtig beeldvullend. Ook kost dit webcasten bijna niets meer”, zegt hij.

„Web-tv is na het weblog het nieuwste wapen voor communicatie- en marketingafdelingen”, signaleert Thomas Bruning, algemeen secretaris van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ). Hij maakt zich zorgen als zulke webzenders méér pretenderen te zijn dan een bewegend relatiemagazine. Als voorbeeld noemt hij het dagelijkse nieuwsbulletin via internet van het politiekorps Zuid-Limburg.

De reportages zijn gemaakt door de afdeling communicatie, die zegt niets anders te brengen op web-tv dan in de persberichten staat die ook naar kranten, radio en tv gaan. Politie Internet Televisie (PIT) trekt nu enkele honderden kijkers per dag.

„De politie moet goed controleerbaar zijn.” zegt NVJ-secretaris Bruning. „De pers moet de mogelijkheid hebben om op tijd op de plek van een incident te zijn. Als de politie zelf gaat vertellen hoe goed ze ter plekke heeft gehandeld kan die controlerende rol niet worden uitgeoefend.”

Onafhankelijke berichtgeving over de politie staat volgens hem toch al onder druk sinds in 2005 de open politiefrequentie is vervangen door het gesloten communicatiesysteem C2000. Daardoor kunnen journalisten niet meer meeluisteren en zijn ze volgens Bruning meer afhankelijk van politiewoordvoerders, die hen vaak te laat of niet informeren.

De NVJ heeft de indruk dat voetclubs die ook web-tv hebben (als Ajax, Feyenoord en PSV) de reguliere media soms niet toelaten tot trainingen of minder interviews afgeven met spelers. Ze kunnen dat tenslotte ook zelf. „Als je journalisten minder kans geeft om alles rondom je voetbalbedrijf te verslaan, maak je inbreuk op de vrije nieuwsgaring”, zegt Bruning.

De mooiste momenten van de twintigste landstitel is het populairste filmpje op PSV TV: het trok bijna 50.000 kijkers. De tienkoppige redactie maakt niet alleen items voor PSV TV, maar ook uitzendingen voor de digitale kanalen Tele2 en Digitenne van KPN.

Eddy Jansen, die twintig jaar bij het sportprogramma Langs de lijn heeft gewerkt, is hoofdredacteur van PSV TV. Hij vindt niet dat het aan PSV gelieerde webstation een bevoorrechte informatiepositie heeft. „Journalisten van reguliere media hebben ook alle kansen”, zegt Jansen. „Wel zijn we vaak op de Herdgang voor een training en dan hoor je of zie je veel. Dat kan Studio Sport nooit doen.”

Hij pretendeert journalistieke televisie te maken. Tot op heden heeft hij, naar eigen zeggen, nooit meegemaakt dat de directie van PSV een veto afkondigde over een item. „Rond het kampioenschap vorig jaar was er een controverse tussen Ronald Koeman en voorzitter Frits Schuitema. Dat hebben we keurig met hoor- en wederhoor gebracht”, zegt hij. Maar hoe reageert de club als zijn redactie nieuws boven water krijgt dat de leiding onwelgevallig is? „Dan zou het kunnen dat we daar dan een dag mee wachten”, zegt Jansen.

Is PSV TV een journalistiek medium of een pr-instrument? Volgens Frans van den Nieuwenhof, chef sport van het Eindhovens Dagblad en voetbalverslaggever, zit de zender ertussen in. „Ze spitten niet in kwalijke zaken zoals wij. In de benadering van wedstrijden of spelers zijn ze echter best journalistiek, hoewel ze een pet op hebben.”, zegt hij.

Sinds een paar maanden heeft ook uitgeverij Nieuw Amsterdam web-tv. Een redactie van vijf mensen maakt wekelijks een cultureel programma waarin de boeken van de uitgever centraal staan. Nieuw Amsterdam TV beschouwt directeur Hendrik de Leeuw als „belangrijk pr-instrument om de eigen auteurs en boektitels op de kaart te zetten en een eigen agenda te bepalen in de culturele wereld.” Zijn uitgeverij is in gesprek met andere partijen over uitwisseling van materiaal, waaronder een publieke omroep. Persbureau ANP zet de filmpjes al online.

Aan het einde van dit jaar besluit de uitgeverij of ze overgaat op dagelijkse verversing van de uitzendingen en of de content aan anderen wordt geleverd in de vorm van een journaal of losse items. „Dit is een fenomeen dat je al in de autojournalistiek ziet”, zegt Bruning, „want automerken leveren ook kant en klare filmpjes aan programmamakers. Dat is heel ongelukkig, omdat je er als maker geen journalistieke meerwaarde meer aan kunt geven.”

Toch denkt de NVJ-secretaris dat het publiek wel onderscheid kan maken tussen een bedrijfsjournaal en onafhankelijke journalistiek. Ook Maas van EPN relativeert de invloed van web-tv. „Ze trekken beduidend minder geïnteresseerden dan de massamedia. Bovendien brengt de onafhankelijke journalistiek de echte feiten tussen de veelheid van nieuws.”

Kijk bedrijfstv op pit.tv, nieuwamsterdam.tv, psv.tv