Weerstand privatisering Deutsche Bahn groeit

De toch al omstreden privatisering van de Duitse spoorwegen is minder waarschijnlijk geworden. De politieke weerstand groeit.

Bestuursvoorzitter Hartmut Mehdorn van Deutsche Bahn heeft zich voor het eerst somber uitgelaten over de haalbaarheid van een beursgang, gelet op de politieke en maatschappelijke tegenstand. „Privatisering van de spoorwegen staat op het punt van mislukken”, koppen Duitse kranten vandaag. Zover is het nog niet, maar aan de politieke wil om de privatisering te laten lukken, valt intussen ernstig te twijfelen.

De leden van de sociaal-democratische SPD besloten afgelopen weekend op een partijcongres in Hamburg dat de gedeeltelijke privatisering van de spoorwegen alleen mag met uitgifte van zogenoemde ‘volksaandelen’: preferente aandelen zonder stemrecht. Met het aannemen van een nieuw beginselprogram heeft de partij een ruk naar links gemaakt.

„Private investeerders mogen geen invloed uitoefenen op de ondernemingspolitiek van de spoorwegen”, staat in partijbesluit nummer 45 dat de gedelegeerden zaterdag namen. Feitelijk betekent dit dat grote beleggers geen toegang tot Deutsche Bahn krijgen, als het aan de partijleden ligt tenminste. De SPD is regeringspartij. Haar minister van Verkeer, Wolfgang Tiefensee, is met het besluit in ernstige verlegenheid gebracht: hij is voor privatisering, en wil op voorhand niemand uitsluiten als investeerder in het spoor.

Afgelopen zomer keurde het kabinet een wetsontwerp goed dat voorziet in gedeeltelijke privatisering van DB. De beursgang zou de miljarden moeten opleveren voor de plannen van Mehdorn om van de spoorwegen een internationaal concern voor transport en logistiek te maken.

Maximaal kan de staat 49 procent van zijn belang afstoten; meer is wettelijk niet toegestaan. Grote beleggers – waaronder veel internationale – zijn sterk geïnteresseerd in een aandeel in DB, een van de grootste transportondernemingen ter wereld.

De politieke tegenstand is echter aanzienlijk. Bij alle partijen in de Bondsdag, zelfs bij de liberale FDP, zijn opponenten. De Bondsdag moet de privatisering nog goedkeuren. Ook in de deelstaten is het wetsontwerp omstreden. Daar wordt gevreesd dat door een mogelijke verzakelijking DB veel regionale spoorlijnen zal afstoten, omdat die niet winstgevend zijn.

Bestuursvoorzitter Mehdorn heeft naar buiten toe altijd een groot vertrouwen uitgestraald in het privatiseringsplan. Maar na het partijcongres van de SPD zei hij gisteren in New Delhi tegen het Britse persbureau Reuters: „De voortekenen zijn negatief. Het is de vraag of het überhaupt nog doorgaat.” Mehhdorn reist in India mee in het gevolg van bondskanselier Merkel, die daar gisteren voor een vierdaags bezoek aankwam.

Hij drong aan op snelle besluitvorming. Zonder een duidelijk politiek perspectief kan Deutsche Bahn geen strategie ontwikkelen, zei hij. Tot nu toe hield Mehdorn rekening met een publieke verkoop in 2008 van 25 procent van het staatsaandeel. Geschatte opbrengst door een aandelenuitgifte op de beurs: 3 tot 5 miljard euro. De rest (tot 49 procent) zou in de jaren daarna volgen. Maar volgens het Berlijnse dagblad Der Tagesspiegel is „het beursmodel voor Deutsche Bahn door het besluit van de SPD van tafel”. De krant citeert een (anoniem) lid van de raad van commissarissen van DB.

Een politiek compromis over de toekomst van het Duitse spoor behoort zeker tot de mogelijkheden. Maar vrijwel zeker is dat een privatisering zoals die Mehdorn en minister van Verkeer Tiefensee voor ogen staat – met een beursgang en een onbelemmerde toegang tot het aandeel voor grote beleggers – geblokkeerd is. Voor hen is dat niet alleen zuur, het is ronduit bedreigend voor hun positie.