Waarom moeder vertrok

Dat schrijver Julia Franck de Deutscher Buchpreis juist kreeg voor Die Mittagsfrau (Fischer, €19,90) verbaast Anneriek de Jong volstrekt niet. ‘Het komt zelden voor dat een romanfiguur je zó ter harte gaat. Madame Bovary, Anna Karenina, Medea: de wereldliteratuur kent maar een paar waarlijk tragische heldinnen, mooie, goede vrouwen die toch het foute doen. Helene Würsich in Die Mittagsfrau is zo’n waarlijk tragische heldin.

Franck (1970) zelf vluchtte als kind van Oost- naar West-Duitsland en voelde zich nergens thuis. In het Oosten vond men haar te slim, in het Westen wensten klasgenootjes haar de Ostpocken toe. Het is na te lezen in Lagerfeuer, Francks autobiografisch getinte roman over een Oost-Duits gezin in een West-Duits opvangkamp. Ook voor Die Mittagsfrau putte Franck uit haar eigen familiegeschiedenis. Haar vader werd in 1945, op de vlucht voor de Russen, door zijn moeder verlaten. Nooit sprak hij daarover. Hij keerde in zichzelf en zijn dochters groeiden op met een afwezige vader. Om de leegte van die moederloze vader en die vaderloze dochters op te vullen begon Franck zich voor te stellen wat voor vrouw haar grootmoeder moest zijn geweest.’