Rommelig Nederland

Wat is er mooi aan Nederland? Het kabinet heeft hier ideeën over. Het heeft een programma ontwikkeld dat de titel Mooi Nederland draagt. De minister van Ruimtelijke Ordening, Cramer (PvdA), zegt te weten wat er mis is. Ze wil de ‘verrommeling’ van het land tegengaan, waaronder zij bijvoorbeeld opzichtige bedrijfspanden verstaat of woonwijken die in weilanden zijn neergezet. In de nieuwsbrief die haar ministerie aan ‘Mooi Nederland’ wijdt, kondigt Cramer aan dat ze zal ingrijpen, althans ‘bijsturen’. „Want niet alleen verdwijnen er nog altijd nodeloos veel groen en open ruimte, maar daar komt bovendien te vaak lelijkheid voor terug.”

Vanmiddag presenteerde het het Ruimtelijk Planbureau, zijn tweejaarlijkse rapport Staat van de Ruimte. De minister krijgt daarin het advies af te stappen van ideaalbeelden die niet stroken met de rauwe werkelijkheid: het platteland is het platteland niet meer, de auto rukt op, oude binnensteden fungeren steeds minder als koopcentra en denk niet dat er wijken te maken zijn waarin arm en rijk door elkaar wonen.

Zouden nieuwe of bredere wegen mooi zijn? Ze zijn in de Randstad in elk geval nodig, liet minister Eurlings (Verkeer, CDA) gisteren weten. Daarvoor zijn „besluitvaardigheid en bestuurlijke daadkracht” nodig. Zo’n veertig publieke bestuurders, onder wie bewindslieden (zes), gedeputeerden en wethouders, ondertekenden een verklaring waarin dit te lezen is. Deze stoere taal roept herinneringen op aan eerder collectief omarmde plannen voor de Randstad, waarvan de uitvoering deels nog altijd op zich laat wachten, hoewel ze uit de jaren tachtig dateren. Bestuurders die in daadkracht tekortschieten, wacht de ‘schandpaal’, zo is nu het voornemen. Hopelijk herinnert Eurlings zich tijdig dat fouten van zijn ministerie voor de Raad van State de aanleiding waren om onlangs de verbreding van de A4 tegen te houden.

De vraag is dus of de krachtige taal ook door adequate besluitvorming wordt gevolgd. Het helpt alvast niet dat het kabinet een pleidooi (van een commissie onder leiding van oud-premier Kok) om de bestuurlijke versnippering in de Randstad tegen te gaan, van de hand heeft gewezen. Minister Cramer meent dat bij haar streven om aan de verrommeling van Nederland een einde te maken, provincies en gemeenten in de eerste plaats aan zet zijn. Het is de vraag of ze dat willen en kunnen. Nog altijd worden er duizenden woonappartementen gebouwd, terwijl er weinig vraag naar is. Nog altijd vinden projectontwikkelaars het opzetten van een nieuw industrieterrein of kantorencomplex een stuk interessanter dan revitalisering van bestaande gebieden.

De ruimte in Nederland is een schaars, collectief goed. Als de minister over twee jaar niet opnieuw wil worden geconfronteerd met een advies waarin staat welke illusies ze moet opgeven, zal ze strenger moeten worden. Een strakke, centrale regie is nodig. Anders komt er meer rommel.

Reageren op de hoofdartikelen? Ga naar weblogs.nrc.nl/weblog/commentaar