Proefproces

De gezinsvoogd van Savanna, de in 2004 verwaarloosde en uiteindelijk vermoorde peuter, verscheen gisteren voor de rechter.

De voogd wordt aangeklaagd vanwege dood door schuld; ze had de bevoegdheid om het kind uit huis te plaatsen. En dat heeft ze niet gedaan. Ze heeft door niet in te grijpen Savanna niet gedood, maar wel laten sterven.

Het is een proefproces: het Openbaar Ministerie (OM) vraagt niet om straf voor de voogd. Het OM wil een uitspraak over de verantwoordelijkheid van falende hulpverleners. Sinds het OM heeft aangekondigd de voogd te vervolgen, heeft er een kleine kettingreactie plaatsgehad. Gezinsvoogden hebben massaal ontslag genomen en de hulpverleners die zijn gebleven, plaatsen het ene na het andere kind uit huis omdat ze bang zijn vervolgd te worden.

De voogd heeft Savanna waarschijnlijk behandeld volgens de richtlijnen van de jeugdzorg, die grote terughoudendheid voorschrijven bij uithuisplaatsing. De meeste kinderen zijn beter af bij hun ouders. Dat gold, zeggen de critici, niet voor Savanna. En de gezinsvoogd had dat moeten zien. Maar die critici hoeven niet dagelijks oordelen te vellen in de chaos van de treurige gezinssituaties.

Dat maakt de zaak zo ingewikkeld. De voorstanders van veroordeling hebben sterke argumenten: de gezinsvoogd faalde, ze maakte een verkeerde inschatting van de situatie waarin Savanna zich bevond en die leidde tot haar dood. Maar de tegenstanders zeggen dat deze rechtszaak alleen maar zal leiden tot zorgverleners die hun straatje schoon vegen en liever de strikte regels van hun handboeken volgen dan dat zij nog op hun eigen oordeel durven varen. Een strafvervolging leidt daarom tot meer werkdruk en minder goede beslissingen. En bovendien, waar stopt de zoektocht naar een schuldige? Is de jeugdzorg zelf niet aansprakelijk wanneer zij een voogd aanstelt die verkeerde inschattingen maakt?

De argumenten van de tegenstanders zijn ook sterk. Toch is het goed dat het OM de zaak aan de rechter heeft voorgelegd. Ik verwacht dat de voogd wordt ontslagen van rechtsvervolging. En hoop dat de jeugdzorg dat niet als een overwinning zal vieren.

Menno van der Veen

Publicist en programmamaker.