Dag is nog steeds vooral papier

Dag, de vierde gratis krant, beloofde bij de start nieuws op papier, web en mobiel.

De techniek staat de ambitieuze plannen vooralsnog in de weg.

In mei werd Dag in Delft op straat uitgereikt Foto Leo van Velzen Delft, 08-05-07. Eerste dag van de "Dag" . Uitreiken van de nieuwe gratis krant bij NS Station Delft. Foto Leo van Velzen NrcHb Velzen, Leo van

Miranda houdt van Gerwin. Ayyildiz vindt dat Turkije Irak moet binnenvallen. En ‘P.M.’ meldt de omvang van zijn penis. Drie reacties van lezers op de pagina ‘Meedoen’ van Dag. De gratis krant van PCM Uitgevers en KPN plaatste op een willekeurige dag 69 sms’jes van lezers.

Een sms’je in de krant is een voorbeeld van kruisbestuiving tussen de mobiele telefoon en het dagblad. Het is ook de enige manier waarop Dag verwijst naar het mobieltje. Beloftes als mobiele nieuwsfilmpjes maakt de krant voorlopig nog niet waar.

Staat daar ‘krant’? Wie ruzie wil met Dag noemt het product een krant. Dag is een ‘crossmediale nieuwsdienst’. Op papier, mobiel, internet en beeldschermen in de publieke ruimte. De uitvoering van deze belofte die Dag in mei deed en waarmee men zich wil onderscheiden van de andere gratis kranten, valt voorlopig tegen.

Vijf maanden na de eerste Dag is de papieren krant de enige uiting die staat. De krant heeft een oplage van 350.000 exemplaren. De website dag.nl daarentegen trekt relatief weinig bezoekers (320.000 per maand; nrc.nl heeft maandelijks meer dan een miljoen bezoekers; nu.nl vier miljoen). Nieuws in woord en beeld op de mobiele telefoon is nog te ingewikkeld en deze maand begint een proef met beeldschermen op perrons.

Betrokkenen wijzen naar de techniek. Die is weerbarstiger dan verwacht, erkent hoofdredacteur Bob Witman. „Ja, ik heb het onderschat, vooral wat mobiel betreft. We hadden misschien beter kunnen zeggen dat onze mobiele plannen ambities zijn voor over twee of drie jaar.”

Crossmediaal uitgeven is moeilijk, erkent ook bestuursvoorzitter Bert Groenewegen van PCM Uitgevers. „Daar is geen pasklaar antwoord. Soms denk je: kan het niet wat sneller? Het is een belangrijk leerproces.”

PCM Uitgevers lijkt daarin wat meer op zichzelf aangewezen nu KPN, partner in Dag, zijn mediastrategie heeft aangescherpt. Het telecombedrijf maakte onlangs bekend dat het de ‘content’ die het aanbiedt, inkoopt en niet zelf maakt. Berichten dat KPN zich ook wil terugtrekken uit Dag zijn onjuist, zegt Joris van Heukelom, directeur content bij Dag namens KPN. „Dag wordt volop gedragen door de raad van bestuur van KPN”; Groenewegen van PCM heeft dezelfde indruk.

De manier waarop het bedrijf Dag is opgezet past volgens Van Heukelom binnen de mediastrategie van KPN. Dag bestaat uit drie bv’s: een bedrijf maakt de krant en verzorgt het nieuws (eigendom PCM), een onderneming is voor de infrastructuur (web, mobiel; van KPN) en een gezamenlijke bv voor de exploitatie.

Van Heukelom is tevreden over de eerste 150 dagen van Dag. „Lezers kennen ons en waarderen ons”, zegt Van Heukelom. „De conversie naar internet kan beter.” Hij bedoelt dat nog te weinig krantenlezers de weg vinden naar dag.nl. „Ook het mobiel gebruik moet groeien.”

Piet Bakker, lector crossmedia content aan de Hogeschool Utrecht en expert in gratis kranten, prijst de beeldrijke aanpak van de papieren Dag. „Het wijkt af van andere kranten. Dat is goed, want die vissen toch in dezelfde vijver.” Over ‘crossmedialiteit’ is Bakker minder te spreken. „Dat is niet nieuw. Het is ook erg vanuit de makers gedefinieerd. Het is de vraag of lezers behoefte hebben aan nieuws op papier, web én mobiel.” De telefoon is voor Bakker een communicatiemiddel en niet een nieuwsplatform. „Ik reis regelmatig met de trein, maar ik zie nooit iemand filmpjes bekijken op zijn mobiel.”

Dag heeft zich verkeken op de mobiele techniek. „We hebben vooraf geen rekening gehouden met de vele verschijningsvormen van mobiele telefoons”, zegt Bert Groenewegen van PCM Uitgevers. „Er zijn in Nederland maar liefst 900 soorten.” Hij weigert partner KPN de schuld te geven van de vertraging. „De samenwerking verloopt voorspoedig. Deze week vindt bijvoorbeeld de eerste proef plaats met narrowcasting.” Dag gaat nieuwsfoto’s tonen op beeldschermen op perrons.

De gratis krant zorgde begin september voor kwade gezichten bij de andere PCM-titels. Dag kreeg voorrang op de drukpers in Amsterdam, maar vertraging bij Dag leidde tot vertraging bij de Volkskrant en tot late of geen bezorging van die krant. „We hebben snel de planning teruggedraaid”, zegt Groenewegen. „Dag heeft nu totaal geen invloed op de bezorging van andere PCM-kranten.”

Nog niet, want vanaf 5 november verandert dat. Lezers kunnen Dag dan thuisbezorgd krijgen, tegen kostprijs, in combinatie met de Volkskrant op zaterdag. Dag zelf heeft nog geen zaterdageditie, in tegenstelling tot concurrent De Pers. Het zaterdagse magazine dat Dag eerder aankondigde voor september, laat op zich wachten. Witman: „We hebben een proefnummer gemaakt. We willen het magazine graag verspreiden via Albert Heijn. Binnen een paar weken beslissen we of we het doen.”

Alle gratis kranten maken de eerste jaren verlies. Hoeveel Dag per maand kost, wil men niet zeggen. PCM en KPN houden rekening met een aanloopverlies van 17 miljoen euro in drie jaar. „Je moet accepteren dat er voorlopig geld bij moet”, zegt Witman. „We zullen een tijdje de tanden op elkaar moeten houden.”

Volgens gratiskrantendeskundige Bakker staan wereldwijd de advertentietarieven in gratis kranten onder druk. „Ik tel regelmatig advertenties. Spits en Metro doen het goed, vooral in personeelsadvertenties. De Pers gaat iets omhoog, met name de zaterdagkrant doet het goed. Dag heeft ook advertenties, maar onduidelijk is hoeveel doorplaatsingen dat zijn vanuit andere PCM-kranten.” Een belangrijker vraag is volgens Bakker welke tarieven adverteerders betalen. „Een bedrijf dat in één gratis krant staat, krijgt direct veel korting aangeboden van een andere krant.” Bakker twijfelt of er in Nederland plek is voor vier gratis dagbladen. „Eén krant vinden veel treinreizigers vaak genoeg. Ik zie niemand omlopen voor een gratis krant.”

Dag op het web: www.dag.nl. Weblog krantenexpert Piet Bakker: newspaperinnovation.com