Betrekkingen met Rusland blijven koel

Europa placht verdeeld te zijn over de vraag hoe het met het Rusland van Vladimir Poetin om moest gaan. Nog niet zo lang geleden waren de Fransen, Duitsers en Italianen er allemaal op gebrand om Moskou het hof te maken. Nu kiest een nieuwe generatie leiders voor een hardere lijn. Angela Merkel heeft Poetins veronachtzaming van de mensenrechten bekritiseerd en Nicolas Sarkozy heeft geklaagd over het „meedogenloze” gebruik door Moskou van zijn energievoorraden als wapen.

Als de Russen hopen dat de harde toon slechts de weerspiegeling is van een tijdelijke electorale verschuiving, vergissen ze zich. De onlangs tot 27 lidstaten uitgebreide Europese Unie omvat een aantal vroegere sovjetsatellietlanden die een diep wantrouwen jegens het Kremlin koesteren.

De nieuwe frontlinies werden zichtbaar op de jongste top tussen Rusland en de EU van vorige week vrijdag. Poetin kapittelde de Europeanen in een reeks kwesties, uiteenlopend van hun steun voor de onafhankelijkheid van Kosovo tot hun plannen om Russische investeringen in continentale energienetwerken tegen te houden. De EU was op haar beurt niet in staat concessies te bedingen in zaken als het Russische importverbod op vlees uit Polen of het nakomen van de Russische belofte om de kosten van het over Siberië vliegen voor Europese luchtvaartmaatschappijen langzaam af te bouwen.

De belangrijkste economische kwestie betreft energie. Rusland voorziet in 30 procent van de Europese energie-import, inclusief 44 procent van de aardgasimport. De combinatie van de onderbreking van de leveranties aan met het Westen gelieerde voormalige sovjetrepublieken en pogingen van het door de Russische staat gecontroleerde gasconcern Gazprom om bezittingen in Europa te verwerven, heeft twijfel gezaaid aan de betrouwbaarheid van Rusland als leverancier.

Dat heeft geleid tot een reeks initiatieven om de importen te diversifiëren, zoals nieuwe pijpleidingen en aardgasterminals, die de afhankelijkheid van de EU van het Russische gas tegen het midden van het volgende decennium moeten verminderen.

De nieuwe harde lijn van Europa tegenover Rusland zal waarschijnlijk niet veranderen als zich geen verschuiving voordoet in het Russische beleid. Op z’n minst moet Rusland niet langer twijfelen en toetreden tot de Wereldhandelsorganisatie WTO; hardere wettelijke garanties geven aan buitenlandse beleggers en investeerders; en toegang toestaan tot Russische pijpleidingen als het zelf toegang wil tot de Europese. Hoe realistisch is dat? In een wereld waarin de olie 90 dollar per vat kost, niet heel erg. De betrekkingen zullen vermoedelijk koel blijven en waarschijnlijk nog verder afkoelen.

Voor meer commentaar uit Londen: www.breakingviews.com. Vertaling Menno Grootveld