Tegen radicaliteit van de vrijemarkteconomie

Met het nieuwe program profileert de Duitse SPD zich weer als een linkse volkspartij.

De sociaal-democraten hopen ex-leden en vervreemde kiezers zo terug te winnen.

De SPD heeft gisteren op haar partijcongres in Hamburg een nieuw beginselprogram aangenomen waarmee de sociaal-democraten zich duidelijker dan voorheen profileren als dé linkse volkspartij van Duitsland.

Het oude beginselprogramma van de SPD dateert nog uit 1989. Het nieuwe, samengevat in 36 pagina’s tekst onder de titel ‘Sociaal-democratie in de 21ste eeuw’,moet volgens partijvoorzitter Kurt Beck minstens tien jaar meegaan.

Het poogt een antwoord te geven op de „uitdagingen van vandaag en de vragen van morgen”. Volgens Beck is het beginselprogram het eerste in Duitsland en Europa waarin de sociaal-democratie principieel ingaat op het vraagstuk van de globalisering.

Het stuk, waarover maandenlang is gedebatteerd en waarin in de lange versie meer dan duizend bijdragen van leden staan, heeft als steekwoorden sociale rechtvaardigheid, democratisch socialisme en solidariteit met de zwakkeren.

Het rekent af met de „radicaliteiten van de vrijemarkteconomie”, en deels met de economische hervormingen die de SPD onder bondskanselier Gerhard Schröder doorvoerde. Met dit program slaan de sociaal-democraten volgens politieke waarnemers een nieuwe, linksere koers in waarmee de partij ex-leden en vervreemde kiezers hoopt terug te winnen.

„Wij zetten in op de sterkte van het recht, niet op het recht van de sterkste (…)”, valt in het programma te lezen. „Een sociaal Europa moet ons antwoord op de globalisering worden. Wij werken aan duurzame vooruitgang, die economische dynamiek, sociale gerechtigheid en ecologisch vernuft verenigt”. De verzorgingsstaat moet intact blijven, aldus de SPD.

Kurt Beck voegde hier gisteren in zijn slotrede aan toe dat zijn partij vanaf nu „een faire en open wereldordening nastreeft, waarin duidelijk is dat democratisch gelegitimeerde volksvertegenwoordigers het voor het zeggen hebben – en niet de anonieme krachten van de financiële wereld”.

Los van hun nieuwe programma namen de partijgangers dit weekeinde nog enkele vergaande voorstellen aan. De afgevaardigden besloten tot ‘correcties’ in de zogeheten hervormingsagenda 2010. Belangrijkste daarvan: verlenging van de werkloosheidsuitkeringen voor ouderen.

Verder wierp de SPD een stevige blokkade op voor de voorgenomen gedeeltelijke privatisering van de Duitse spoorwegen. Dat mag alleen gebeuren met zogenoemde ‘volksaandelen’ waarmee grote beleggers worden omzeild. Lukt dat niet, dan moet de partij over de spoorprivatisering een nieuw besluit nemen.

Verrassend was het aangenomen voorstel tot snelheidsbeperking op de Duitse Autobahn, nu nog een haast absolute vrijhaven voor snelle automobielen. De SPD-leden willen een algemeen geldende limiet van 130 kilometer per uur.

Zelfs de als links bekend staande Andrea Nahles, vicevoorzitter, vond dit onverstandig. „We hebben nieuwe technieken nodig en nieuwe energiebronnen voor onze auto’s – geen nieuwe regels”, zo hekelde ze de wens van haar partij.

Met de koers van haar beginselprogram en haar geprononceerd-linkse standpunten over de spoorwegen, de snelheidslimiet en het stoppen van sociaal-economische hervormingen zet de Sozialdemokratische Partei Deutschlands haar partner in de coalitie, de CDU/CSU, onder druk, zo menen Duitse partijvorsers. Hoewel de grote coalitie nog krap twee jaar heeft te gaan, heeft de SPD op haar partijcongres in Hamburg de deur naar de stembusstrijd opengezet, zo menen zij.