Naar de maan

Rusland plaatst een vlag op de olierijke zeebodem van de Noordpool. Groot-Brittannië maakt nieuwe aanspraken op de Zuidpool. China onderhandelt zich Afrika binnen. En de Verenigde Staten… dat is een bekend verhaal. Zo bezien heeft de bescheidenheid waartoe de Verenigde Naties in hun laatste alarmerende milieurapportage hebben opgeroepen, geen schijn van kans. De afgelopen twintig jaar is de wereldbevolking met 1,7 miljard mensen of 35 procent toegenomen, maar de ontwikkelde wereld geeft geen enkele blijk van terughoudendheid. De schrikbarende bevolkingsgroei heeft vooral plaats in de economisch misdeelde regio’s van de wereld, en zolang bevoorrechte naties niet bereid zijn tot matiging zal dat wel niet veranderen.

Neem de laatste aanspraak van Groot-Brittannië op Antarctica. Wie niet beter zou weten waant zich in de negentiende eeuw: een zelfverklaard hoeder van recht en beschaving doet aan ordinair landjepik op een plek tussen hier en de maan. Niets, maar dan ook niets wat die beschamende territoriumdrift goed kan praten, maar het Britse gezag ligt er niet wakker van. Ze zijn de enigen immers niet. De Noren, de Denen, de Fransen, de Amerikanen, de Chilenen, de Argentijnen en de Australiërs doen het ook. En aangezien de bittere kou vrijwel niemand de gelegenheid geeft te protesteren, kan iedereen die er machtig genoeg voor is er zijn verwerpelijke gang gaan. Internationale verdragen sluiten exploitatie uit, maar de suggestie zegt genoeg: anderhalve eeuw na de Scramble for Africa heeft de westerse wereld ook op dit punt weinig geleerd. Het is moraliseren voor en na, maar als het om een onbewoond stuk aarde gaat, de zeebodem of de ruimte desnoods, dan is het gewoon van ons. „De kans dat het Verdrag van Antarctica wordt ontbonden is heel klein, maar omdat we onze belangen voor de toekomst willen veiligstellen, dienen we een claim in”, vertelt een Britse woordvoerder schaamteloos. „Praat liever over alternatieve brandstoffen”, doet de milieubeweging nog voorzichtig. Maar wie luistert dáár nou nog naar?

Intussen explodeert het Zuiden en exploiteert het Noorden. En het nageslacht? Dat gaat dan maar naar de maan.

Floris-Jan van Luyn