Eer voor Hlinka verdeelt Slowaken

Het Slowaakse parlement heeft in een verklaring eer betuigd aan Andrej Hlinka, de man die wordt gezien als de belangrijkste grondlegger van de Slowaakse staat – maar ook als de belangrijkste grondlegger van het Slowaakse fascisme.

Het parlement nam met 94 tegen 26 stemmen een verklaring aan waarin staat dat Hlinka’s „persoonlijkheid, werk en erfenis hebben bijgedragen tot de stichting van de onafhankelijke Slowaakse republiek in 1993”.

De ultranationalistische Slowaakse Nationale Partij (SNS), een regeringspartij, had graag gewild dat Hlinka in de verklaring tot ‘Vader van de Natie’ zou worden uitgeroepen, maar dat ging andere partijen toch wat te ver. Ook de wens van de SNS, elke aantasting van Hlinka’s reputatie strafbaar te maken, werd geschrapt.

Andrej Hinka, priester en politicus, leidde tot zijn dood in 1938 de Slowaakse Volkspartij. Hij was een felle antisemiet, een felle antidemocraat en een radicale katholiek. Hij beschouwde zich als „de Slowaakse Hitler” en beloofde (in 1936) „de orde die Hitler Duitsland heeft gebracht, naar Slowakije te brengen”. Een jaar na zijn dood werd dankzij zijn voorbereidend werk en met hulp van Hitler de fascistische Slowaakse republiek gesticht, een vazalstaat van nazi-Duitsland die de Duitsers zelfs betaalden om joden weg te voeren. Zeventigduizend Slowaakse joden werden vermoord.

Geen wonder dat het initiatief van de SNS op protesten stuitte. De joodse gemeenschap protesteerde heftig. De naam Hlinka, zo betoogden ze, is een symbool van het Slowaakse fascisme in de jaren 1939-1945. Maar ook de protestanten protesteerden, want Hlinka heeft „tot aan zijn dood alles wat protestants was veracht en gedenigreerd”, aldus een verklaring van de Evangelische Kerk. „Hij beledigde ons waar hij maar kon en noemde ons een kankergezwel in de natie”, zoals een woordvoerster het uitlegde. Een SNS-woordvoerder wuifde dat weg met het argument dat de Slowaak Milan Štefánik, in 1918 een van de grondleggers van Tsjechoslowakije, een protestant was. Een bizar argument, want Štefánik heeft zich nooit tegen katholieken afgezet – hij stierf al in 1919. Een andere SNS-woordvoerder zei schamper dat de critici er niks tegen hebben Hlinka in hun portemonnee te dragen – zijn portret siert de bankbiljetten van 1000 kroon.