Cristina gedraagt zich als een koningin

Voor het eerst kiezen de Argentijnen een vrouw als president: Cristina Kirchner.

Met dank aan haar man Néstor, de huidige president, die het land voorspoed bracht.

Over haar politieke programma is vrijwel niets bekend. Ze weigerde deel te nemen aan verkiezingsdebatten. En net als haar man, de Argentijnse president, spreekt ze vrijwel niet met de pers.

De Argentijnen zagen alleen de overal aanwezige affiches met haar jeugdige gelaat – met dank aan de cosmetische chirurgie. Op de poster staat de tekst: we weten wat er ontbreekt, en we weten wat we moeten doen.

Die belofte was volgens alle peilingen voor de Argentijnen voldoende om de 54-jarige Cristina Fernández de Kirchner te kiezen tot president van Argentinië. Het is een primeur. Voor het eerst willen de veertig miljoen inwoners van het Zuid-Amerikaanse land een vrouw als politiek leider.

Cristina Kirchner is, zonder raadpleging van de peronistische achterban, als kandidaat naar voren geschoven door de man met wie ze al 32 jaar is getrouwd: Néstor Kirchner. „Zij zal het nog beter doen dan ik”, voorspelt Néstor, die zelf in 2003 tot president werd gekozen. Toen Cristina afgelopen donderdag in een door stortbuien getroffen Buenos Aires de slotrede van haar campagne hield, sprak ze zestien minuten lang alleen over het beleid van haar man.

Volgens de laatste peiling genoot Cristina de voorkeur van 46 procent van het electoraat. De katholieke socialist Elisa Carrió (51) stond op een percentage van 21. En de man die als minister van Economische Zaken het herstel van Argentinië organiseerde maar gebrouilleerd raakte met Néstor, Roberto Lavagna (65), zou 14 procent krijgen.

Nooit eerder beleefde Argentinië zo’n eigenaardige campagne, zeggen de professionele waarnemers in koor. „Verkiezingen in het land van de slaapwandelaars”, noemt commentator James Neilson van het tijdschrift Noticias het.

Het zijn, zegt hij, „de saaiste verkiezingen uit de geschiedenis. Alsof Argentinië een communistische of Arabische tirannie is en het erom gaat of het staatshoofd 100 procent of 98,9 procent van de stemmen behaalt.”

Neilson en vele andere analisten beschouwen het echtelijke stuivertje wisselen als de transformatie van de republiek Argentinië in een socialistische monarchie. „Cristina gedraagt zich als een koningin. Ver verheven boven het gebakkelei van de armetierige politici”, zegt Neilson. En zijn collega Joaquín Morales Solá van dagblad La Nación ziet de zege vooral als het resultaat van „goede marketing”.

Dat dit echtelijke stuivertje wisselen zo makkelijk ging, komt doordat de situatie in het land in alles afwijkt van zes jaar geleden. Toen liepen de Argentijnen anarchistisch en brandschattend door de straten. Ze sloegen op potten en pannen en riepen dat álle politici moesten ophoepelen. In de lente van 2007 heerst evenwel monumentale onverschilligheid.

Cristina Kirchner, die tijdens haar toespraken regelmatig beelden vertoont van die andere first lady – de in 1952 gestorven ‘spirituele leider van de natie’ en arbeidersheldin Evita Perón – heeft van alle kandidaten de grootste aanhang omdat onder het bewind van haar man Argentinië een flink stuk uit het diepe economische dal is geklommen. De bedelaars en muzikanten bij de stoplichten zijn wegens echt werk weer verdwenen. Vooral laaggeschoolde Argentijnen buiten de hoofdstad steunen Cristina.

Néstor Kirchner was tot 2003 de onbekende gouverneur uit de Patagonische provincie Santa Cruz. Hij won de verkiezingen doordat vrijwel niemand anders zich kandidaat durfde te stellen in de chaotische jaren rond de eeuwwisseling in Argentinië. De enige tegenstrever in de tweede ronde, de corrupte ex-president Carlos Menem, trok zich bovendien terug.

Onder Kirchner beleefde Argentinië een jaarlijkse economische groei van ruim 8 procent. De enorme buitenlandse schuld werd voor een groot deel gesaneerd. En met de export – van landbouwproducten tot aluminium – worden dankzij de gunstige prijzen op de wereldmarkt recordwinsten geboekt.

„Wij gaan die verandering verder verdiepen”, zegt Cristina. Haar campagne werd bovendien geholpen door het feit dat de enige conservatieve kandidaat die een grote aanhang heeft – voorzitter van de voetbalclub Boca Juniors, Mauricio Macri – zich pas in 2011 kandidaat wil stellen voor het presidentschap. Hij is net gekozen tot burgemeester van Buenos Aires.

Waarom Néstor eigenlijk afziet van zijn recht op herverkiezing blijft een raadsel. Zelfs voor een latino met Zwitsers en Kroatisch voorouderlijk bloed is het bepaald niet vanzelfsprekend om in je carrière een stap opzij te zetten voor je vrouw. Dat geldt temeer omdat ook Néstor de verkiezingen gemakkelijk zou winnen. Het is mogelijk dat hij zijn vrouw weer wil opvolgen na vier jaar.

Maar hoe galant Néstor werkelijk is, zal snel blijken. De politieke dossiers die Néstor achterlaat kunnen Cristina nog veel moeilijkheden bezorgen. Inflatie is op dit moment het grootste probleem in het land, maar hoe groot de geldontwaarding precies is, weet niemand meer.

Omdat de regering niet tevreden was over de wijze waarop het onafhankelijke statistisch bureau Indec de inflatie berekende, werd de top van deze instantie vervangen. Sindsdien bedraagt de officiële inflatie ongeveer 10 procent op jaarbasis. Maar volgens ex-minister Roberto Lavagna is de werkelijke inflatie 20 procent. Het personeel van Indec zegt ook dat er gelogen wordt.

Om te zorgen dat de prijzen van levensmiddelen niet te veel stijgen, onderhandelt president Néstor Kirchner vrijwel maandelijks met supermarkteigenaren. Tot in detail worden afspraken gemaakt over de kosten van een pak melk of een kilo biefstuk. En de winkels moeten beloven een flink aantal basisproducten tegen lage prijzen te verkopen.

Een andere kwestie betreft de tarieven van diensten als gas, water, licht of openbaar vervoer. Kirchner bevroor die tarieven. Als benzinemaatschappijen, zoals Shell, eigenhandig tarieven verhoogden, stuurde de president actiegroepen naar de pomp om er blokkades te houden.

Het is een politiek die ertoe heeft geleid dat buitenlandse investeerders Argentinië bij voorkeur mijden. Latijns-Amerikaanse landen als Brazilië en Mexico maar ook kleinere landen als Colombia en Chili trekken veel meer investeerders. Argentinië, vroeger exporteur van brandstoffen, is nu afhankelijk van gas uit Bolivia en Venezuela. Investeringen in de energiesector zijn uitgebleven.

Aan Cristina Kirchner de taak om het isolement van Argentinië te doorbreken. Ze reisde de afgelopen maanden onder meer naar de VS, Mexico, Brazilië, Duitsland en Frankrijk, op zoek naar geldschieters. Het mes sneed aan twee kanten, want het stelde Cristina ook in staat om zich op kosten van de overheid te profileren als staatsvrouw.

De hoffotograaf van het paleis en de staatstelevisie distribueerden de beelden van Cristina met Bill Clinton, Nicolas Sarkozy of Angela Merkel. De kiekjes zonder tekst maakten indruk op het thuisfront. Kirchner & Kirchner hebben Argentinië stevig in handen.

Lees meer over de Argentijnse verkiezingen op nrc.nl/tango