Ajax moet weer gewoon doen: terug naar de basis

FC Utrecht 0 Ajax 1

Ruststand 0-0. 68. Huntelaar 0-1. Scheidsrechter: Haverkort. Toeschouwers: 23.350.

Wie gisteren na afloop van de wedstrijd tegen FC Utrecht Ajaxcoach Adrie Koster heeft beluisterd, komt gemakkelijk tot de conclusie dat bij Ajax momenteel een grote chaos heerst. Waarom zou de interim-coach na de 1-0 overwinning in Utrecht anders verklaren dat progressie slechts met ‘kleine stapjes’ gemaakt kan worden? Het is alsof Koster met zijn selectie weer helemaal terug naar de basis van het voetbal moet gaan. Gewoon opnieuw beginnen: balletje met de binnenkant van de voet plaatsen, geen moeilijke dingen doen. Zo’n puinhoop lijkt de laatst opgestapte coach Henk ten Cate in Amsterdam te hebben achtergelaten.

Het betoog van de 52-jarige oud-international tijdens de persconferentie na de zwaarbevochten overwinning in de Galgenwaard was rustig, duidelijk en realistisch. Het is me wat als een coach zegt dat hij zijn spelers moest trainen op positiespelletjes. Was dat er dan nog niet? Deed Ten Cate maar wat? Wat deed hij dán? Of is het gewoon een oude, bekende visie die Koster er op na houdt? Wanneer het niet meer gaat, moet iedereen terug naar de basis. Zelfvertrouwen krijgen door weer gewoon te doen en te zijn: alle fantasieën moeten verdwijnen. Ajacieden moeten terug naar school, in plaats van zwijmelen over Europese glorie, over vroeger toen Ajax internationaal stond voor fantasierijk voetbal.

Misschien dat Koster als eerste doorheeft dat Ajax, zijn bestuur en zijn aanhang moeten afdalen uit de hemel waar godenzonen leven. De bekritiseerde technisch directeur Martin van Geel heeft dat vorig jaar al eens gezegd. Dat jonge Ajacieden niet gaan denken dat ze hemels zijn zodra ze in de Arena mogen spelen. Die grootheidswaan die maar niet uit te roeien lijkt, moet weg. Ajax is niet meer dan een gewone club met een rijke historie, zoals er veel in de wereld zijn. Geweldige jeugdopleiding? Kom op zeg, al eens bij de jeugdopleidingen van Manchester United, Real Madrid, Bayern München, FC Santos of Boca Juniors gekeken?

Koster zou best eens, als hij de kans krijgt, de allure heeft en de zegeningen van Cruijff en zijn blinde volgelingen ontvangt, Ajax op het goede spoor kunnen brengen. Europese top wordt Ajax nooit meer. Topspelers en toptrainers halen hun neus op voor Ajax, evenals talent uit de provincie.

In de Galgenwaard kreeg Koster het voor elkaar dat zijn ploeg won. Niet dat FC Utrecht zo’n verheffende ploeg heeft, laat staan zo’n geweldige trainer. Maar Ajax won toch maar, dankzij een prachtig, berekend doelpunt (alleen voor de keeper) in de tweede helft van topscorer Klaas Jan Huntelaar, gisteren in Utrecht een slimme, nuchtere, door Koster gedirigeerde speler. De Ajaxselectie telt momenteel een dozijn aan geblesseerde spelers. Daarom moest Ajax in Utrecht aantreden met een veredeld B-elftal. Lees de namen en je ziet een modaal eredivisie-elftal. Met de 18-jarige Siem de Jong voor het eerst in de beginopstelling. Toch kregen die spelers, met Huntelaar, Vertonghen en reservedoelman Gentenaar als uitblinkers het voor elkaar FC Utrecht te verslaan.

Al die geblesseerde spelers, is dat zo vreemd? Trainde Ten Cate niet goed? Of te hard? Zijn spelers die zich niet lekker voelen, blessuregevoelig? Is de nu eindelijk aangetrokken sportpsycholoog er om te genezen of zoals het hoort om spelers te stimuleren en hun zelfbeeld te verbeteren? Het zijn vragen waar Koster geen antwoord op wil geven. Bij Ajax overheerst nu de angst. Niemand durft iets te zeggen, alleen de supporters.

Maar het is zoals het is. Ajax speelt op het niveau van FC Utrecht, met of zonder invallers. En FC Utrecht speelt bedenkelijk slecht, zonder creativiteit, zonder vreugde. Deze ploeg die in de altijd bruisende Galgenwaard moet schitteren en gloriëren, durft niet te voetballen. Ze hebben thuis nog maar één punt behaald. Wat doet daar die trainer, Willem van Hanegem, een van de meest creatieve voetballers die Nederland heeft gekend? Mopperen en hopen dat het goed komt? Over een paar maanden stapt hij op en maakt hij een wegwerpgebaar. Van Hanegem kijkt liever televisie, naar rasvoetballers in den vreemde.

Zo werd het een middag met opwinding en vooral teleurstelling. Ajax won, maar Utrecht had ook kunnen winnen – als het gedurfd had. Opwinding was er alleen als provocateur Gregoor van Dijk alweer een Ajacied onderuit schopte (zou Van Hanegem dat goed vinden?) Of toen er vuurwerk op het veld werd gegooid, nota bene door Utrechtsupporters in het vak van hun onzekere doelman Grandel.

Van Hanegem geeft geen persconferenties. Dat heeft hij bedongen bij Utrecht – de voetbalcultuur ten voeten uit. Jammer, hij had een van zijn filosofische kwinkslagen kunnen maken. Bijvoorbeeld hoe Koster Ajax duidelijk probeert te maken dat het verleden niet telt.

Ajacieden moeten weer leren voetballen, nuchter worden. Zou Van Hanegem dat zeggen? Wie durft dat in Amsterdam te denken? Ajax, eens het epicentrum van voetbal, is een provincieclub in Europa geworden. Koster denkt het vast. Maar hoe wordt zijn boodschap ontvangen door de Amsterdamse profeten en schriftgeleerden?