Ajax moet terugkeren uit hemel waar godenzonen leven

Ajax speelt op het niveau van FC Utrecht maar wint wel.

De selectie telt een dozijn aan geblesseerde spelers.

Wie gisteren na afloop van de wedstrijd tegen FC Utrecht Ajaxcoach Adrie Koster heeft beluisterd, komt gemakkelijk tot de conclusie dat bij Ajax momenteel een grote chaos heerst. Waarom zou de interim-coach na de 1-0 overwinning in Utrecht anders verklaren dat progressie slechts met ‘kleine stapjes’ gemaakt kan worden? Het is alsof Koster met zijn selectie van het eerste elftal weer helemaal terug naar de basis van het voetbalspel moet gaan. Gewoon opnieuw beginnen. Zo’n puinhoop lijkt de de opgestapte coach Henk ten Cate te hebben achtergelaten.

Het betoog van de 52-jarige Zeeuwse oud-international tijdens de persconferentie na de zwaarbevochten overwinning in De Galgenwaard was kort, maar duidelijk. Het is me wat als een coach zegt dat hij zijn spelers moest trainen op positiespelletjes. Was dat er dan nog niet? Deed Ten Cate maar wat? Wat deed hij dán? Of is het gewoon een oude, bekende visie die Koster er op na houdt? Wanneer het niet meer gaat, moet iedereen terug naar de basis. Zelfvertrouwen krijgen door weer gewoon te doen en te zijn: alle fantasieën moeten verdwijnen. Ajacieden moeten terug naar school, in plaats van zwijmelen over Europese glorie, over vroeger toen Ajax internationaal garant stond voor fantasierijk voetbal.

Misschien dat Koster als eerste doorheeft dat Ajax, zijn bestuur en zijn aanhang zullen moeten afdalen uit de hemel waar godenzonen leven. De bekritiseerde technisch directeur Martin van Geel heeft dat vorig jaar al eens gezegd. Dat jonge Ajacieden niet gaan denken dat ze hemels zijn zodra ze in de Arena mogen spelen. Dat moest eruit. Die grootheidswaan die maar niet uit te roeien lijkt, moet weg. Ajax is niet meer dan een gewone club met een rijke historie, zoals er zoveel in de wereld zijn. Geweldige jeugdopleiding? Al eens bij de jeugdopleidingen van Manchester United, Real Madrid, Bayern München, Boca Juniors of FC Santos gekeken?

Koster zou, als hij de kans krijgt, de allure heeft en de zegeningen van goeroe Cruijff en zijn volgelingen ontvangt, Ajax op het goede spoor kunnen brengen. Maar Europese top wordt Ajax nooit meer in de huidige constellatie. Topspelers en toptrainers halen hun neus op voor Ajax, zoals het talent uit de provincie.

In De Galgenwaard kreeg Koster het voor elkaar dat zijn ploeg won. Dankzij een prachtig, berekend doelpunt (alleen voor de keeper) in de tweede helft van topscorer Klaas Jan Huntelaar, gisteren in Utrecht een slimme, nuchtere, door Koster gedirigeerde speler. De Ajax-selectie telt momenteel een dozijn aan geblesseerde spelers. Daarom moest Ajax in Utrecht aantreden met een B-elftal. Toch kregen die spelers, met uitblinkers als Huntelaar, Vertonghen, Heitinga en reserve-doelman Gentenaar het voor elkaar Utrecht te verslaan.

Al die geblesseerde spelers, is dat zo vreemd? Trainde Ten Cate niet goed, te hard? Zou de aangetrokken sportpsycholoog er zijn om te stimuleren en inzicht in zichzelf te krijgen? Bij Ajax overheerst nu angst. Niemand durft iets te zeggen, alleen de supporters.

Maar het is zoals het is. Ajax speelt op het niveau van FC Utrecht, of het nu met of zonder invallers is. En FC Utrecht speelt zo bedenkelijk slecht, zonder creativiteit, zonder spelvreugde. Deze ploeg die in de Galgenwaard toch moet schitteren en moet gloriëren, durft niet te voetballen. Wat doet daar die trainer, Wim van Hanegem, een van de meest creatieve voetballers die Nederland ooit heeft gekend? Mopperen en hopen dat het ooit nog goed komt. Over een paar maanden stapt hij op en maakt hij een wegwerpgebaar.

Zo werd het een middag met opwinding en vooral teleurstelling. Ajax won, maar Utrecht had ook kunnen winnen – als het gedurfd had. Opwinding was er alleen als de Utrechtse provocateur Gregoor van Dijk een Ajacied onderuit schopte.

Ajax moeten weer leren voetballen, nuchter worden. Wie durft dat in Amsterdam te denken? Ajax, eens het epicentrum van voetbal, is een provincieclub in Europa geworden. Koster denkt het, vast en zeker. Maar hoe wordt zijn boodschap ontvangen door de Amsterdamse profeten en schriftgeleerden?