We zijn wel ambitieus, maar we zeggen het niet

De stelling dat vrouwen niet ambitieus zijn, wordt niet onderbouwd door recent wetenschappelijk, internationaal vergelijkend onderzoek (NRC Handelsblad, 17 oktober). Ambitie wordt weinig onderzocht, maar onder werkende mannen en vrouwen worden weinig sekseverschillen gevonden. Uit onderzoek van het SCP blijkt dat Nederlandse vrouwen én mannen, in vergelijking met anderen in Europa, weinig ambitie hebben.

Er is iets vreemds aan de hand met ambitie in Nederland. We zijn wel ambitieus, maar we zeggen het niet. Of we gebruiken bedekte termen als `ik wil me ontwikkelen`. Ambitie is een `vies` woord. Maar, niet ambitieus overkomen is ook een probleem. Dat je in Nederlandse organisaties om carrière te maken je ambities vaak wel impliciet moet tonen maar niet expliciet mag benoemen, is een pragmatische paradox. Zeker voor vrouwen, omdat voortdurend wordt beweerd dat ze van nature niet ambitieus zijn. Vooral als ze moeder worden, dan gaat iedereen er blind vanuit dat ze minder gaan werken.

Daar komt nog iets bij. Stel dat een vrouw ambitieus is maar heeft gemerkt dat die top bereiken helemaal niet vanzelfsprekend is. Ze richt zich vervolgens op andere dingen waar ze wel succesvol in kan zijn. Als haar gevraagd wordt of ze ambitieus is zegt ze nee, want anders zou ze zichzelf in de weg zitten. Weinig ambitie hebben is niet de oorzaak maar het gevolg van het bijstellen van verwachtingen.

Stellen dat vrouwen een inherent gebrek aan ambitie hebben is ongenuanceerd. Bovendien onverantwoord, omdat je er de paradox van ambitie mee versterkt en het daarmee vrouwen die wél willen en kunnen onnodig moeilijk maakt om hun ambities te verwezenlijken.