Uruzgan: even rationeel als de kruistochten

Redact

r NRC Handelsblad

Nova doet je soms de haren te berge rijzen. De NAVO-top in Noordwijk was geslaagd, meende het achtergrondprogramma van de publiek omroep. Nederland had een paar toezeggingen van bondgenoten gekregen om in Uruzgan te komen helpen. Nu moeten we wel blijven. De ondervraging van oud-minister Kamp was doordrenkt van deze opinie zonder geheugen.

Het NOS Journaal van dezelfde donderdagavond gaf na de schaarse nieuwsfeiten van de top wel een uitleg die liet zien hoe het kabinet zich willens en wetens verlenging van de missie-Uruzgan heeft laten aanpraten. Dat blijft de meest verbluffende kant van dit Nederlandse oorlogsverhaal: met permanente vermijding van de echte argumenten opnieuw vanzelfsprekendheid creëren. Voor een project van een epische zelfbegoocheling.

Zoals eind 2005, begin 2006 de toen nog oppositionele PvdA-fractie tot steun aan de uitzending voor twee jaar werd verleid door het woord ‘opbouw’ in iedere alinea te gebruiken, zo gaat het er nu al een half jaar om dat ‘we er niet langer alleen voor moeten staan’. Gezien de karige toezegginkjes van Frankrijk, Hongarije, Slowakije, Tsjechië en Georgië, worden de monden opnieuw gespoeld met ‘afrekenbare doelstellingen’, ‘meer opbouw’ en ‘opleiden zodat de Afghanen het straks kunnen overnemen’.

Het is zelfbedrog. Sympathiek, Holland op z’n hartelijkst, maar zelfbedrog. Kralen en spiegeltjes voor ons gecompliceerde geweten. Heeft iemand toevallig de laatste jaren het democratiseringsexperiment in Irak gevolgd? Lees de Britse politieke filosoof John Gray, dit weekeinde op bezoek in het land om zijn nieuwste boek Black Mass: Apocalyptic Religion and the Death of Utopia aan te prijzen: het neoconservatieve geloof dat democratie valt te exporteren met de punt van een hightechbajonet is uitgelopen op een fiasco.

‘Uruzgan’ is een onderdeel van de (om dezelfde reden illusoire) operatie-Afghanistan. Na 9/11 de Talibaan en Al-Qaeda een pak op hun donder geven luchtte op en zorgde voor enige ontregeling van moorddadig islamisme. Sindsdien hebben die krachten zich kunnen hergroeperen. Omdat het Westen hen niet goed begrijpt. En vooral omdat de VS er voor terugdeinsden diep in te grijpen in landen als Saoedi-Arabië en Pakistan, waar de kweek lustig voortgaat. Nu dreigen president Bush en zijn vicepresident Cheney met oorlog tegen kernwapenkandidaat Iran.

En de Nederlandse politieke klasse maar praten over onze stoere jongens en meisjes in Tarin Kowt en Chora, dorpen die binnenkort op iedere binnenlandse TomTom zitten. Voor gevorderden is er het argument dat de NAVO ons zo goed heeft gediend; die moeten we nu op de been houden en een nieuwe toekomst bezorgen. Sinds een tijdje laat Defensie ook graag zien dat we best kunnen knokken. Maar voor het volk is het vooral de Open-het-Dorp-oproep: we laten de Afghanen niet in de steek.

Generaal Berlijn schetst graag het beeld van arme geknechte vrouwen in schuren. Die kunnen we toch niet laten zitten? In zijn missionair enthousiasme dreigt de hoogste Nederlandse militair aan te sluiten bij de traditie van de Amerikaanse generaals als Petraeus, Abizaid en Sanchez, die in hun Iraakse jaren politieke verkoopdiensten verwarden met hun militaire taken. Wat deed Berlijn in Uruzgan met de Nederlandse werkgevers Wientjes en Brinkman? De missie verbleef enige uren in Kamp Holland, kon er niet uit maar zag grote kansen voor het Nederlandse en Afghaanse bedrijfsleven. Feelgoodoperatie geslaagd.

Wat zijn eigenlijk de rationele argumenten voor verlenging van de Nederlandse militaire aanwezigheid? Moet de Nederlandse krijgsmacht nog steeds herexamen doen na Srebrenica? Bewijzen dat wij wel de krijgsmacht hebben hervormd tot snelle interventiemacht? De NAVO redden? Amerika laten zien dat we eeuwig dankbaar en trouw zijn? Laatste termijnafbetaling benoeming secretaris-generaal NAVO? De oorlog tegen het terrorisme voeren? Het oprukkend islamisme keren? Is deze operatie met steeds vagere einddatum en nooit helder geformuleerd einddoel hét grote project om de Nederlandse identiteit gestalte te geven? Trots op Nederland in Nieuw Batavia?

Tot nog toe geen steekhoudend rationeel argument voor verlenging tegengekomen. Er zitten wel doelen bij die het nastreven waard zijn. Het Europese bondgenootschap met de VS bijvoorbeeld kan ook nut in de toekomst hebben, maar alleen als het drastisch wordt hervormd en iedereen gaat meebetalen. Het valt niet uit te leggen dat verlengde Nederlandse deelname daar keihard toe bijdraagt. Willen we soms de EU een buitenlands politieke dimensie geven? Terwijl Ieren, Denen, Zweden, Noren, Oostenrijkers, Belgen niks of een kruimeltje bijdragen, en Spanje en Frankrijk in verhouding tot Nederland een pink uitsteken, en de Duitsers lekker veilig in het Noorden oefenen?

Nee, het is een curieus mengsel van Hollandse gestampte pot-waarden en inmiddels versleten neocon-wijsheden dat het kabinet al maanden doet hunkeren naar verlenging van de missie. Voor Den Haag is het een gelovige oorlog, even rationeel als de kruistochten. Flarden van argumenten, bijeengehouden door emoties. Is dit misschien het enige project waar de huidige gevoelsarme coalitie het echt over eens is? Ontwikkelingshulp in de 21ste eeuw. Van Afghanistan een prachtwijk maken.

Gretigheid maakt slechte onderhandelaars. Het bezoek van vicepremier Bos aan Washington (alle opties zijn nog open) was goed gemikt, maar had aan het begin van een koele aanpak moeten komen. Na alle eerlijke versprekingen en halve toezeggingen werd geen mens misleid door beweringen dat we best eens weg konden gaan. Niets heerlijker dan onmisbaar zijn. Jammer dat het de krijgsmacht uitput en de begroting opblaast. Net als bij collega-Bush. Die ontslaat gewoon de generaals en ministers die daar op wijzen. Houden we in het achterhoofd.

Nu nog even het Nederlandse volk meekrijgen. 63 procent is trots op de Nederlandse militairen in Uruzgan, citeerde minister Van Middelkoop juichend uit Defensie-onderzoek. Uit dat- zelfde onderzoek blijkt dat 39 procent voorstander van de missie is en 37 procent tegenstander.

Verkoop van een oorlog blijft een kunst. Wat we nodig hebben is een man met passie en een overtuiging. Iemand als Tony Blair. Gelukkig wordt hij al genoemd als eerste president van Europa. Kan hij de visie die hij voor Irak als democratisch gidsland in het Midden-Oosten heeft ontvouwd ook op Afghanistan toepassen. Wij zitten lekker op de voorste rij.

opklaringen@nrc.nl

Lees het artikel ‘In onze anarchistische wereld moet realisme ons de weg wijzen’ van John Gray uit Opinie & Debat op nrc.nl/opinie.