Raadsleden mogen ook niet roddelen

Wie staat er voor de rechter en waarom? Deze week een roddelend raadslid van de PvdA uit Amersfoort. Hij noemde een ander raadslid pedofiel en sjoemelaar.

Roddelen kan soms toch zo mis gaan. Kijk naar een kring kleuters. De een mag een woord verzinnen en dat in het oor van de ander fluisteren. Het woord gaat de kring door, maar bij de laatste kleuter komt er ineens iets heel anders uit.

Raadslid Ramon Smits Alvarez (28) van de PvdA in Amersfoort vertelde ‘wat dingetjes’ over een ander raadslid, Hans van Wegen van de Burger Partij Amersfoort (BPA). Van Wegen zou van kleine jongetjes houden, hij zou sjoemelen met onroerend goed en een huurster van een van zijn panden hebben geïntimideerd. Hij vertelde het aan een vriendin van een vriendin die overwoog zich aan te sluiten bij de Burgerpartij. Hij vertelde het aan een man die zijn kinderen op dezelfde school had als Hans van Wegen. En, in het café vertelde hij het aan een bevriende journalist raadslid van zijn partij. Smits is barman. Meestal luisteren die alleen maar.

Wat stond er in de plaatselijke kranten? Van Wegen is een pedofiel, een vrouwenverkrachter en hij is corrupt. Hans van Wegen was niet blij, vooral niet omdat de roddels midden in verkiezingstijd in omloop kwamen. Eind 2005, begin 2006, voorafgaand aan de gemeenteraadsverkiezingen.

En dan heet roddel ineens laster. En laster is een misdrijf. Van Wegen deed aangifte, nu bijna twee jaar geleden. In de tussentijd was er al een openbare verzoening. Smits drukte de hand van Van Wegen. Het was niet genoeg. Er kwam een civiele procedure. Smits betaalde 6.000 euro schadevergoeding en smartegeld. Voor nog eens 2.500 plaatste hij een advertentie in de plaatselijke krant met in vette letters ‘Excuses’ erboven. Van Wegen was nog niet tevreden. Smits nam ontslag als raadslid. Ondertussen verhoorde de rechter-commissaris vijftien getuigen. De vriendin van de vriendin, de vriendin zelf, de journalist, de vader van school en alle anderen die de roddel, of een deel ervan hadden gehoord en misschien ook weer zelf doorverteld.

Gisteren was de apotheose. De strafzitting in het kantongerecht in Amersfoort. Een piepklein gerechtsgebouwtje met één zaal tegenover het Centraal Station. De wachtkamer staat vol met aanhangers van de PvdA-er. Zij die Van Wegen komen steunen, drommen samen bij de ingang. Zou er dan eindelijk een einde komen aan de ruzie die de politiek in Amersfoort nu al twee jaar bezig houdt?

PvdA-er Smits is vol berouw. Hij had het nooit mogen zeggen. Wat niet wegneemt, dat wat hij zei niet niet waar was. Voor dat sjoemelen met huizen en de intimidatie van een huurster had hij bewijzen. De rechter ook. De huurster heeft een verklaring afgelegd. Maar Smits ontkent dat hij heeft gezegd dat Van Wegen een pedofiel is. Hij heeft hooguit gezegd dat Van Wegen van kleine jongetjes houdt. En daar hebben ánderen van gemaakt dat hij gezegd zou hebben dat hij pedofiel was.

Rechter Vermeulen trekt zijn wenkbrauwen op. Waarom zou je vertellen dat iemand van jongetjes houdt, zegt hij, als je daarmee niet bedoelt dat iemand pedofiel is.

Erg netjes is het allemaal niet, begint de rechter zijn oordeel. Maar hoe vertaal je ‘niet erg netjes’ juridisch? Laster is pas laster als iemand doelbewust beschuldigingen uit waarvan hij weet dat ze niet waar zijn. En dat valt in Smits geval niet te bewijzen. Smits dacht dat zijn roddels waar waren. Dus is het geen laster, maar smaad. Dan zeg je ook gemene dingen, maar ze zijn niet per se onwaar. Smaad is iets minder erg dan laster, vinden juristen. Het komt meer in de buurt van belediging. Maar het blijft strafbaar, dat wel.

Eigenlijk vindt rechter Vermeulen dat Smits al genoeg gestraft is. Met zijn aftreden, de duizenden euro’s smartegeld, de advertentie. En terecht staan is „in zijn positie” ook een behoorlijke straf. Wat voegt nog een straf toe, vraagt de rechter zich hardop af. „Ik zie het niet.” Hij legt Smits een voorwaardelijke boete van 2.000 euro op voor smaad. Te betalen als hij de komende twee jaar weer roddelt.