Het slotoffensief van Del Ponte

Carla del Ponte is nog twee maanden hoofdaanklager van het Joegoslavië-tribunaal. Volgens haar beschermen ‘een paar autoriteiten’ de verdachten Mladic en Karadzic.

De dagen tikken weg voor Carla del Ponte – 31 december is haar laatste werkdag als hoofdaanklager van het Joegoslavië-tribunaal en de Zwitserse is met een slotoffensief begonnen om de laatste vier nog voortvluchtige verdachten naar Den Haag te krijgen. Op haar kantoor in Den Haag hangt een geplastificeerd opsporingsbevel van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken. Wanted: Slobodan Milosevic, Radovan Karadzic, Ratko Mladic. Reward up to $ 5 million. „Dat is mijn ambitie, mijn inspiratie, mijn motivatie”, zei Carla del Ponte zeven jaar geleden in NRC Handelsblad.

Sindsdien is de Servische leider Milosevic in zijn cel in de Scheveningen-gevangenis gestorven en zijn de Bosnisch-Servische leider Karadzic en legerleider Mladic nog steeds niet opgepakt. Dat geldt ook voor de Kroatisch-Servische rebellenleider Goran Hadzic en de Bosnisch-Servische politiecommandant Stojan Zupljanin.

Het hoort bij de seizoenen – sinds haar aantreden in 1999 spreekt Del Ponte in de herfst de verwachting uit dat Mladic en Karadzic vóór het einde van het jaar zullen worden gearresteerd. „Ik heb het te vaak gehoord, het is niet meer geloofwaardig”, verzuchtte plaatsvervangend hoofdaanklager Graham Blewitt drie jaar geleden bij zijn afscheid van het VN-hof.

Deze maand, in een vraaggesprek met het Duitse opinieblad Der Spiegel, schatte Del Ponte de kans dat Mladic vóór het eind van dit jaar zou zijn opgepakt op 80 procent. De hoofdaanklager onthulde ook dat ze vorig jaar in de zomer te horen kreeg dat de Serviërs hem niet willen arresteren. In „persoonlijke gesprekken” zou Mladic ervan moeten worden overtuigd om zich over te geven.

De afgelopen dagen was Del Ponte opnieuw in Belgrado om over de ‘transfer’ van Karadzic en Mladic te praten. De twee mannen zijn aangeklaagd voor de genocide van Srebrenica waarbij 7.000 moslims door de Serviërs werden vermoord.

Medewerkers van Del Ponte zeggen dat de machthebbers in Belgrado precies weten waar beide verdachten zich bevinden, en dat hun uitlevering een kwestie van politieke wil is. Iets wat trouwens wordt tegengesproken door de Servische autoriteiten. Dragan Jocic, minister van Binnenlandse Zaken, onthulde deze week dat voor het eerst buitenlandse politiemannen meehelpen bij de jacht op de voortvluchtige verdachten.

In de Europese Unie neemt de politieke druk op Servië toe om Karadzic en Mladic uit te leveren. Het Europees Parlement stelde zich deze week zeer kritisch op tegenover het voorstel van de Europese Commissie om het Stabilisatie- en Associatie-akkoord met Servië te ondertekenen. Dit akkoord is een eerste stap richting lidmaatschap van de EU.

„De ondertekening van dit akkoord moet gekoppeld worden aan de volledige samenwerking van Servië met het Joegoslavië-tribunaal”, zei Jules Maaten, delegatieleider van de VVD in het Europees Parlement. „Concreet: Ratko Mladic moet worden uitgeleverd.”

Olli Rehn, de eurocommissaris voor Uitbreiding, herhaalde zijn eis dat de Europese Unie niet met Servië gaat onderhandelen over toetreding zolang Servië tekortschiet in de samenwerking met het Joegoslavië-tribunaal.

Na gesprekken met de autoriteiten in Belgrado constateerde Del Ponte gisteren dat „Servië de politieke wil heeft” om Mladic uit te leveren, maar dat „een paar autoriteiten” dwarsliggen. Del Ponte verklaarde ook dat wanneer er „meer leiderschap” wordt getoond en er ook een „concreet actieplan wordt uitgevoerd” ze tegen ‘Brussel’ zou kunnen zeggen dat er voortgang wordt geboekt.

Wanneer Karadzic (62) en de Mladic (65) worden uitgeleverd, kan er nog wel een obstakel zijn om hen te berechten: hun gezondheid. Volgens de spelregels van het tribunaal moet de verdachte fysiek en mentaal in staat zijn om het proces te volgen. En binnen het bureau van de aanklager maakt men zich zorgen om de gezondheid van Karadzic en Mladic. „Stel, ze worden uitgeleverd en kunnen niet terechtstaan”, zegt een medewerker. „Dat is nog frustrerender dan de dood van Milosevic.”