Haagse politiek gaat door tijdens Antillenreis

De roestige scharnieren van de regeringscoalitie worden in het Caraïbisch gebied geolied met humor voorzien van een politieke angel.

Willemstad, 27 okt. - Of er ook haaien zitten in de zee bij Bonaire, vraagt CDA-fractievoorzitter Pieter van Geel. Achter in een speedbootje wijst hij naar zijn PvdA-collega Jacques Tichelaar. Die kan in dat geval wel overboord. De andere fractievoorzitters in het bootje, Femke Halsema (GroenLinks), Alexander Pechtold (D66), Arie Slob (ChristenUnie) en Marianne Thieme (PvdD) lachen hard. Hun collega van de VVD, Mark Rutte, roept boven het geluid van de buitenboordmotor uit: „Zo te horen zitten de haaien ín de boot.” En daar moet Tichelaar dan weer erg om lachen. De naam van het bootje waarmee het gezelschap naar het schildpadreservaat Klein Bonaire was gevaren, Kantika di Amor ofwel Lied van de Liefde, had ook al aanleiding gegeven tot politieke beschouwingen van de kant de leiders van de oppositiepartijen.

De roestige scharnieren van de regeringscoalitie worden in het Caraïbisch gebied geolied met humor voorzien van een politieke angel. Tichelaar wijst, nadat hij op het strand is gestapt, op een groep toeristen: „Kijk, zij hebben gebruik gemaakt van het ongewijzigde ontslagrecht.” Want de voortdurende tegenstelling tussen CDA en PvdA over de vraag of het ontslagrecht moet worden versoepeld was deze week een van de onderwerpen die op de achtergrond van het bezoek van de Kamerdelegatie reële politieke spanning opleverde. „We hebben als leiders van oppositiepartijen overwogen de collega’s van de coalitiefracties voor te stellen dat zij hun geschillen na terugkeer uitpraten in een speciaal daarvoor gehuurd kamertje op Schiphol”, zei fractievoorzitter Halsema gisteren toen het gezelschap was geland op Curaçao na een bezoek aan Aruba. „Ze mogen pas weer het land in als ze een oplossing hebben. Nu staat alles in het teken van dat ontslagrecht.”

Dinsdag waarschuwde Van Geel dat de coalitie op korte termijn een uitweg moet hebben gevonden uit de impasse over de versoepeling van de ontslagbescherming. Hij wees daarbij onder meer op de positie van de CDA-minister Donner die in het gedrang kan komen als hierover niet voor de behandeling van het Belastingplan medio november duidelijkheid komt. De PvdA is van mening dat Donner de rechterlijke toets bij ontslag nooit mag afschaffen, zoals hij heeft afgesproken met de werkgevers. De ChristenUnie neemt in deze tegenstelling officieel een tussenpositie in, maar helt in feite over naar de opstelling van de PvdA.

Arie Slob kijkt tijdens de Antilliaanse reis deze week net zo verbaasd naar het politieke powerplay van Van Geel als Tichelaar. De PvdA-fractievoorzitter snapt niet waar Van Geel mee bezig is. Hij heeft zijn positie duidelijk kenbaar gemaakt, bijvoorbeeld op het PvdA-congres: Tichelaar is niet van plan te bewegen. De ChristenUnie speelt toe nu toe niet de rol van bemiddelaar tussen de grote coalitiepartners, die deze partij gezien haar middenpositie en omvang wel zou kunnen spelen. Mogelijk liggen de standpunten, mentaliteit en cultuur van CDA en PvdA te ver uiteen. Mark Rutte meent dat het CDA in de coalitie minder stabiel is dan die partij lijkt. Hij wees gisteren in het vliegtuig op weg naar Curaçao op het vertrek van CDA-spindoctor Jack de Vries, die voorheen optrad als klusjesman van Balkenende, en van Verhagen als fractievoorzitter. Volgens hem legt de bestuurlijk onervaren ChristenUnie-fractie ook onevenredig veel beslag op de tijd van Balkenende.

Tichelaar zegt bij wijze van spreken op elke straathoek in de Arubaanse hoofdstad Oranjestad hoe hij er tegenaan kijkt: het kabinet moet de impasse zelf doorbreken. Dat betekent indirect dat hij van mening is dat Van Geel in feite zijn eigen minister van Sociale Zaken zwaar onder druk heeft gezet. En voor het overige wil Tichelaar zich vooral wijden aan het luisteren naar zijn Antilliaanse en Arubaanse gesprekspartners.

De fractievoorzitters sluiten morgen hun bezoek aan de Benedenwindse eilanden af. Maandag reizen zij door naar de Bovenwindse eilanden Sint Maarten, Sint Eustatius en Saba. Thieme en Halsema hebben volgende week andere verplichtingen. Maar Rita Verdonk voegt zich in Sint Maarten bij het gezelschap.