Jongens in Slotervaart

Walter van den Berg: West. De Bezige Bij, 142 blz. €14,90

Walter van den Berg: West. De Bezige Bij, 142 blz. €14,90

Het gaat goed met de aaibaarheidsfactor van white trash. Docusoaps van volkszangers uit het woonwagenkamp, het wel en wee van de Tokkies en al hun navolgers – Nederlanders kunnen er geen genoeg van krijgen. De kunst om gewoon te blijven verstaat niemand immers beter. West, de korte roman van Walter van den Berg, volgt twee broers uit een typisch white trash-milieu, en de vraag waar het om draait is inderdaad: lukt het hen om gewoon te blijven?

De jongens groeien op in het Amsterdamse Osdorp van de jaren tachtig en negentig. Hun vader overlijdt als Cor, de jongste, twaalf is. Moeder krijgt al snel een nieuwe vriend, die in een Opel Rekord rijdt en haar mishandelt. ‘Mijn broer en ik luisterden naar het geluid van zijn stompen in haar buik. Meestal zeiden we niets, in het donker van onze slaapkamer, maar nu zei Ron dat het allemaal door mij kwam.’

De onderhuidse spanning tussen Ron en Cor is voelbaar in alle verschillende snapshots door de jaren heen waaruit West bestaat. Dat is bijzonder, aangezien de meeste daarvan maar één van de twee broers uitlichten. Zo volgen we Cor, die uit nostalgie met zijn vrienden ’s nachts inbreekt in het Slotervaartbad om de zomerdagen uit zijn jeugd en de vriendschap die er toen was te herbeleven. Een afscheidsritueel, want het is inmiddels duidelijk dat hij een ander leven gaat leiden dan zij. Een ander hoofdstuk zoomt in op Ron, die als mislukte zanger een pijnlijk optreden in een bowlingcentrum geeft en daar op ontwapenende wijze een getrouwde vrouw het hof maakt.

Zonder het van elkaar te weten, maken de broers beiden regelmatig een nachtelijke tussenstop op de Comeniusstraat, waar ze belletje trekken of een auto bekrassen. Hier woont Erik, de man die hun moeder mishandelde. Hij vormt zowel de gemeenschappelijke factor van hun leven als de splijtzwam. Ron heeft zijn jongere broer nooit kunnen vergeven dat die een vader in Erik zag. En Cor heeft hier een levenslang schuldgevoel aan overgehouden, en een geldingsdrang die hem alleen maar verder van zijn broer en zijn vroegere vrienden verwijdert. En zo blijven ze aan elkaar verbonden; stuurs en zwijgend.

Walter van den Berg heeft deze broerrelatie op een buitengewoon subtiele manier verwerkt in alledaagse scènes, waarin de spanning steeds op de achtergrond sluimert. De botte dialogen tussen jongens die zich met alle geweld een houding aanmeten, laten bijna geen ruimte voor het achterliggende gevoel van de personages, en dat is ook precies wat er met ze aan de hand is. West laat zo des te indringender zien wat er achter de façade van die gewone jongens schuilgaat.