Het doek valt voor Joep in Zwitserland

Zakenman Joep van den Nieuwenhuyzen werd gisteren aangehouden.

Hij zou schuldig zijn aan faillissementsfraude.

Na ruim tweeënhalf jaar zijn ze eruit, justitie en de FIOD-ECD. Joep van den Nieuwenhuyzen is schuldig. Woensdag werd de zakenman aangehouden in zijn tegenwoordige verblijfplaats in Zwitserland.

Sinds maart 2005 zijn zo’n zestig ambtenaren van de fiscale opsporingsdienst aan het puzzelen om bewijs tegen Van den Nieuwenhuyzen te verzamelen. Dat lijkt nu voldoende aanwezig te zijn om tot arrestatie over te gaan. Van den Nieuwenhuyzen zou zich persoonlijk hebben verrijkt aan de faillissementen, in 2004, van enkele bedrijven onder zijn investeringsvehikel RDM.

Behalve Van den Nieuwenhuyzen werd woensdag ook zijn voormalige rechterhand Leo van der V. aangehouden, in Nederland.

„Het vermoeden bestaat”, aldus het persbericht dat het openbaar ministerie woensdag liet uitgaan, „dat door de gefailleerde bedrijven betalingen zijn gedaan aan gelieerde bedrijven en/of aan de verdachten in privé”.

Justitie vroeg en kreeg hulp van de Zwitserse autoriteiten. Hoewel Van den Nieuwenhuyzen nog altijd een veel bereisd zakenman is, met activiteiten in de Verenigde Staten, in het Caraïbisch gebied en vooral in China, woont hij al geruime tijd officieel in een chalet in het skioord Château d’Oex – in de achtertuin van zijn voormalige schoonvader Gerrit van der Valk.

Parallel aan het onderzoek in Nederland en het rechtshulpverzoek aan Zwitserland zijn de laatste dagen ook huiszoekingen, inbeslagnames en verhoren verricht op de Antillen, in Duitsland, België en Frankrijk.

Justitie heeft intussen een uitleveringsverzoek aan Zwitserland gedaan, opdat Van den Nieuwenhuyzen zo snel mogelijk naar Nederland wordt overgebracht en kan worden voorgeleid aan de rechter-commissaris, die over de duur van zijn voorarrest moet beslissen.

De faillissementfraude die nu als verdenking op tafel ligt, hangt samen met het miljoenenschandaal rond het Rotterdamse Havenbedrijf, dat in augustus 2004 aan het licht kwam. Dit geprivatiseerde gemeentebedrijf bleek voor ruim 180 miljoen aan garanties te hebben verstrekt aan enkele financieel wankele bedrijven van RDM Groep. Die garanties waren in het geheim door toenmalig directeur Willem Scholten afgegeven.

Toen de RDM-bedrijven in 2004 achter elkaar omvielen, riepen de banken die leningen aan RDM hadden verstrekt deze garanties in. De gemeente bleek niets van de onderlingen afspraken tussen Scholten en Van den Nieuwenhuyzen te weten. De stad wist met een paar banken te schikken, en is met andere nog in juridisch gevecht verzeild. Scholten vertrok. Ook tegen hem stelde justitie strafrechtelijk onderzoek in. Gisteren liet het OM weten daar nog geen uitsluitsel over te hebben.

De gang van zaken bij de failliete RDM-bedrijven werden in eerste instantie onderzocht door enkele curatoren. Die stuiten in verschillende gevallen op dubieuze geldstromen, kort vóór de faillissementen. Louis Deterink bijvoorbeeld, curator van onder meer SP Aerospace, zag bij elkaar 24 miljoen euro richting een ander bedrijf van Van den Nieuwenhuyzen verdwijnen. Deterink wist vorig bij de civiele rechter gedaan te krijgen dat de zakenman in elk geval 18 miljoen moet terugbetalen.

Deterink heeft nooit aangifte gedaan bij justitie tegen Van den Nieuwenhuyzen, omdat hij steeds in gesprek is geweest over die terugbetaling. „Vorige week nog”. Maar, zegt hij nu, „de aanhouding van Van den Nieuwenhuyzen maakt dat ik mijn strategie moet aanpassen”. Deterink overweegt nu wél aangifte te doen, om de zaak voor justitie sterker te maken.

Achtergronden over het havenschandaal zijn te lezen op nrc.nl/economie